(ผลงานซีรีส์สารคดีจาก NETFLIX)
เพลงหนึ่งเพลงมีความหมายแตกต่างกันได้ เป็นร้อยเป็นพันสำหรับแต่ละคน
เมื่อคนถามผม "เพลงนี้หมายถึงอะไร" ผมบอกว่า
"อะไรก็ตามที่มีความหมายกับคุณ"
แต่ผมจะไม่บอกหรอกว่า สำหรับผมหมายถึงอะไร เพราะ...
มันอาจผมทำลายภาพในหัวของคุณไปเลย
คงไม่มีคนสองคน...
ที่เห็นพ้องต้องกันกับนิยามของดนตรีโฟล์กได้
นิยามของผมคือดนตรีโฟล์ก เป็นกระบวนการที่ดำเนินมา
เป็นเวลาหลายพันปี
กาลครั้งหนึ่ง
นานมาแล้ว ชายหนุ่มเผ่าซูลูคนนึง ก้าวขึ้นมายืนตรงไมโครโฟน
ที่สตูดิโอบันทึกเสียงในแอฟริกา
แล้วร้องเพลงที่มี 13 โน้ตซึ่งต่อมา ทำรายได้ราว 15 หรือ 16 ล้านเหรียญ
หลังจากเขาตายไปแล้ว แทบไม่มีผู้ใดกลับมาหา...
ทายาทของเขาในแอฟริกาใต้
มีเพลงแบบนี้เป็นล้านเพลงทั่วทั้งโลก
และสิ่งที่วิเศษคือหลายต่อหลายคนมาที่นี่
นี่คือเพลงที่ผมจะขอให้คุณร้องไปด้วยกัน
มันมาจากแอฟริกาใต้
ผมมีภาพความทรงจำของเขาชัดเจนมาก ราวๆ สามหรือสี่ขวบ
ตอนนั้นแม่ผมกำลังทำมักกะโรนีอบชีส เป็นมื้อเย็นให้เรา
แม่เป็นคนร่าเริงแจ่มใสมีชีวิตชีวา แถมมีเสียงที่ไพเราะทีเดียว
แม่เต้นไปมาพร้อมกับร้องขึ้นว่า "วิโมเวห์ อะวิโมเวห์อะวิโมเวห์"
อย่างที่ร้องกัน
ดีมาก
ทุกคนในโลกพอได้ยินเพลงนี้ ผมบนหัวก็จะตั้งขึ้นมา
และคาดว่าต้องมีอะไรสนุกสนานเพลิดเพลิน
สำหรับผมคงจะยาก ถ้าให้นึกถึงเพลงที่ทั้ง
อยู่เหนือกาลเวลาและเข้าถึงผู้คนขนาดนี้
(พีท ซีเกอร์ "วิโมเวห์" (1952))
(ไทต์ฟิต "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1982))
(เดอะโทเคนส์ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1961))
(เอ็นซิงค์ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1996))
(เฟรนส์ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1996))
(เฮนรี ซัลวาดอร์ "เลอ ลิยง เอ มอร์ เซอ ซัวร์" (1962))
(เดอะมัปเพตส์ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1996))
(เดอะไลอ้อนคิง "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1996))
เผื่อคุณสงสัยว่ามันหมายถึงอะไร
มันหมายถึง "เจ้าสิงโตหลับอยู่ เจ้าสิงโต เจ้าสิงโต"
ตำนานบอกว่าเจ้าสิงโตไม่ได้ตาย มันแค่หลับอยู่
วันนึงมันจะตื่นขึ้นแล้วนำเราไปสู่อิสรภาพ
เมื่อมองย้อนกลับไป มันตรึงใจผมได้อย่างไม่น่าเชื่อ
และน่าอายที่ผมไม่รู้เรื่องราวที่มาที่ไป
ผมน่าจะแก่จนหัวหงอก ก่อนที่จะได้ยินเรื่องราวของเพลงนี้
และผมไม่รู้เรื่องรู้ราวอะไรเลยก่อนที่จะได้ยิน บันทึกเสียงต้นฉบับปี 1939
(โซโลมอน ลินดา แอนด์ ดิ อีเวนนิง เบิดส์ "เอ็มบูเบ" (1939))
ริอัน มาลาน นักเขียนและนักข่าว
บรรพบุรุษของเขามาถึงแอฟริกาใต้ ในศตวรรษที่ 17
ญาติของเขาคนนึงคือดี. เอฟ. มาลาน
ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีคนแรก ของพรรคเนชันแนล
และรับผิดชอบ นโยบายการแบ่งแยกสีผิวที่เกิดขึ้นครั้งแรก
สิ่งหนึ่งที่เขาต่อสู้ผลักดันมาชั่วชีวิต
(บ้านของริอัน มาลาน นครโจฮันเนสเบิร์ก แอฟริกาใต้)
เจ้าหมาน้อยน่าขำ
ผมชื่อริอัน มาลาน
ผมเป็นชาวแอฟริกาใต้ เชื้อสายแอฟริกาเนอร์
ผมเป็นนักเขียน เล่นดนตรีบ้าง
ผมดื่มหนักทีเดียว สูบบุหรี่ด้วย
เดี๋ยวชงกาแฟให้ครับ
ตอนเด็กๆ ผมรู้สึกเหมือนกับผม
อยู่ภายใต้ภาระอันหนักอึ้งอย่างไม่น่าเป็นไปได้
จากประวัติศาสตร์และความรู้สึกผิด ที่แบกอยู่บนบ่าของผม
ประวัติศาสตร์ของมาลาน
เป็นปัจจัยอย่างหนึ่งที่ฝังรากลึกอยู่ใน...
จิตสำนึกวัยเด็ก
ดร. ดี.เอฟ. มาลาน
เขากับปู่ของผมน่าจะเป็นลูกพี่ลูกน้องกัน
เขาเป็นประธานาธิบดีคนแรกของแอฟริกาใต้ ที่ปกครองแบบแบ่งแยกสีผิวในปี 1948
แนวคิดแบ่งแยกสีผิวครั้งใหญ่เกิดขึ้นมา ในช่วงการเหยียดเชื้อชาติและคนผิวขาวเป็นใหญ่
ความรู้สึกผิดกับการแบ่งแยกสีผิวนี้ ทำให้ชีวิตผมพัง
รวมถึงความรู้สึกยุ่งยากซับซ้อน
เพื่อให้มีชีวิตอยู่ได้ พ่อของผมจะปิดหูปิดตาตัวเอง
จากความเสียหายที่คนผิวดำ ได้รับจากการแบ่งแยกสีผิว
การเดินขบวนต่อต้านนโยบายแบ่งแยกสีผิว ของรัฐบาลแอฟริกาใต้
ลุกลามกลายเป็นความรุนแรงที่น่าตกใจ ทั่วทั้งแอฟริกาใต้อยู่ในความปั่นป่วน
ความทรงจำแรกๆ อย่างหนึ่งของผม
คือการอ่านไทม์แมกกาซีน เกี่ยวกับการผจญภัยของเช กูวารา
ภาพเขาสวมหมวกเบเรต์ทั้งหมดพวกนั้น ดูน่าตื่นเต้น ผมรู้สึกว่าเท่มาก
ผมตัดสินใจเป็นคอมมิวนิสต์อีกด้วย ผมยังจำภาพของตัวเอง
ยืนอยู่ในสนามหลังบ้าน และพูดกับมิเรียม ชาบาลาลา
ซึ่งเป็นคนรับใช้ของเรา
ว่าผมเป็นคอมมิวนิสต์และเมื่อผมโตขึ้น ผมจะต้องกำจัด
เรื่องการแบ่งแยกสีผิวไร้สาระทั้งหมดนี้ ผมจะปลดปล่อยเธอ
ผมจำได้ว่าเธอแบบว่า...
คิดว่าเธอจะพูดขอบคุณหรืออะไรก็ตาม
แต่เธอกลับพูดว่า "อา ชูกา" ที่แปลว่า
"ไปเถอะ คุณพูดเหลวไหล"
และเธอก็พูดถูกจริงๆ
แต่ผมชอบคนแอฟริกา
ผมชอบเที่ยวเตร่กับพวกเขา
อย่างเช่นฟังเพลงพวกเขาทางวิทยุ
ผมชอบกินอาหารของพวกเขา
ถึงจะเป็นเรื่องเก่าแก่ของแอฟริกา ที่ได้ยินจนเบื่อ แต่ผมก็ยังอยากเป็นที่หนึ่งของ...
การปลดปล่อยคนผิวดำ เพราะผมรู้สึกมันเจ๋งน่าดู
คืนหนึ่งในช่วงต้นๆ ของยุค 70
ผมกับเพื่อนแอบหนีออกจากบ้าน เราไปเขียนข้อความ
บนแนวกั้นคอนกรีตขนาดยักษ์ ตลอดถนนเอมไพร์
ซึ่งเป็นทางสัญจรหลักไปยังโจฮันเนสเบิร์ก
เราเขียนว่า "ตะโกนดังๆ ว่าเราคือคนดำ และเราภูมิใจ" ด้วยตัวอักษรขนาดสูงหกฟุต
(พลังคนดำ)
มีรูปถ่ายผลงานของเรา
อยู่ในหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น
พร้อมคำบรรยายว่าตำรวจกำลังทำการสืบสวน
และสภาพสังคมที่ผมอยู่นั้น มันเจ๋งมาก
เหมือนร่วมแรงแข็งขัน ต่อสู้กับระบอบอันชั่วร้าย
แต่เมื่อวัยหนุ่มของทุกคนในแอฟริกาใต้สิ้นสุดลง
คนแบบผมถูกคาดหมาย ให้เข้าเป็นทหารและออกไป...
พร้อมแบกปืนบนบ่า เพื่อต่อสู้กับกองกำลังคอมมิวนิสต์
ผมไม่เชื่อสาเหตุจริงๆ ผมไม่เชื่อ...
ในสาเหตุของการแบ่งแยกสีผิว
ผมหลบหนีการเกณฑ์ทหารอยู่สองสามปี และในที่สุด
เมื่อทำไม่ได้อีกต่อไป
พอถึงวันที่เก้า พฤษภาคม ปี 1977 ผมก็ขึ้นเครื่องบินและไปยังเวิลด์ออฟคัลเลอร์
(ฉันรักเวนิซ)
ผมมาจบลงที่ลอสแอนเจลิส
เขียนบทวิจารณ์ร็อกแอนด์โรลด์ ให้นิตยสารเล็กๆ หลายเล่ม
โดยใช้นามแฝง "เนลสัน แมนเดลา"
ผมใช้ชื่อจริงไม่ได้เพราะไม่มีเอกสารประจำตัว
ถ้าใครเจอผมตอนที่เครื่องบินลงจอด
ก็ต้องถามว่า "คุณเป็นใครแล้วมาทำอะไรที่นี่"
ผมจะแนะนำตัวในฐานะคนขาวอย่างที่ผมเป็น ซึ่งผมได้...
ต่อสู้อย่างหนักกับการแบ่งแยกสีผิว ตั้งแต่ที่ผมจำความได้
แต่ผมรู้แน่ๆ ว่าทำไมถึงออกมาจากแอฟริกาใต้
ผมออกมาเพราะปัญหาเชื้อชาติ ที่ดูเหมือนไร้ทางออกอย่างสิ้นเชิง
เป็นไปไม่ได้ที่จะแก้ปัญหาต่างๆ
ประเทศนี้กำลังจะเกิดสงครามเชื้อชาติ อันน่าสะพรึงกลัว
และผมไม่อยากมีส่วนเกี่ยวข้อง เพราะผมขี้ขลาด นั่นคือความจริง
ผมอายุเกือบ 30 ตอนเริ่มต้น การต่อสู้ครั้งสุดท้ายในแอฟริกาใต้
กันยายน 1984
การจลาจลใหญ่โตและความรุนแรงปะทุขึ้น
จากนั้นลุกลามราวกับไฟป่าไปทั่วประเทศ
กลุ่มฝูงชนบนถนนพร้อมก้อนหินในมือ และตำรวจพร้อมรถหุ้มเกราะ
ผู้คนถูกฆ่าตายทุกวัน
ผมเฝ้าดูอยู่จากแดนไกล
ผมต้องกลับมาที่นี่และ...
และเผชิญหน้ากับมัน
ตอนนั้นผมเป็นนักข่าวด้วย แถมเป็นเด็กหนุ่มทะเยอทะยาน
ผมมีไอเดียเขียนหนังสือ ที่ต่างจากทุกเล่มที่เคยเขียนมา
(แอฟริกาใต้)
มายเทรเตอส์ฮาร์ตเกี่ยวกับความกลัว และความเกลียดชังทางเชื้อชาติที่ฝังรากลึก
ริอัน มาลานสืบเชื้อสายจากกลุ่มแอฟริกาเนอร์ ซึ่งตั้งรกรากที่นั่นเมื่อ 300 ปีก่อน
ตั้งแต่วางจำหน่ายเมื่อปีที่แล้ว หนังสือมายเทรเตอส์ฮาร์ต
ได้รับการชื่นชมอย่างมาก จากนักวิจารณ์ทุกคน
เกี่ยวกับการแสวงหาความจริงดิบๆ ของแอฟริกาใต้อย่างไม่หยุดยั้ง
ขอพูดตรงๆ เรื่องนี้ครับ
ผมจะยกข้อความที่คุณเขียนมา "คนขาวส่วนหนึ่ง
เห็นอันตรายเมื่อพบเจอคนดำ
บ้างเห็นความป่าเถื่อน บ้างเห็นผู้เคราะห์ร้าย บ้างเห็นวีรบุรุษแห่งการปฏิวัติ
พวกเราน้อยคนมากที่มองเห็นชัดเจน"
คุณคิดว่าตัวเองสามารถมองเห็น ชัดเจนแค่ไหนครับ"
มีสิ่งต่างๆ ในประสบการณ์ การเป็นคนขาวในแอฟริกาใต้
ที่เราทุกคนรู้ แต่ไม่รู้ว่าจะพูดอย่างไร
ผมเบื่อการที่ตัวเองต้องโกหก
ตอนนี้ผมขอพูดความจริงครับ ผมชื่อมาลาน
ผมเป็นคนชาติเดียวกับพวกเขา นี่คือสิ่งที่อยู่ในหัวผม
ไม่มีอะไรน่าสมเพชเท่าคนบางคนที่ปฏิเสธ สิ่งที่ตัวเองเป็นจริงๆ
ผมชอบคนดำและกลัวพวกเขา ถึงกลัวแต่ก็ยังรักพวกเขา
ผมเป็นเหยื่อของความผิดปกติทางจิต แบบเดียวกันในด้านเชื้อชาติ
และความกลัวอย่างไร้เหตุผลที่อาจเกิดขึ้น
ซึ่งรวบรวมคนแอฟริกาใต้ผิวขาวเข้าด้วยกัน และกำหนดพฤติกรรมของเราในตอนนั้น
และนี่เป็นสิ่งที่ผมควรเขียนถึง เป็นเรื่องเดียวที่สำคัญ
เป็นสิ่งสำคัญอย่างเดียวที่ผมรู้ เกี่ยวกับแอฟริกาใต้ซึ่งสำคัญมากๆ
ผมมาจากประเทศที่สลับซับซ้อนมากมาย
เราต้องมีการยอมรับความแตกต่าง ที่เปิดกว้างและจริงใจ
เราต้องตัดเอาหัวใจของพวกเรา แล้วนำมาวางบนโต๊ะและ...
จ้องมองให้นานพอ เพื่อดูว่ามีทางรอดรออยู่หรือไม่
ความเชื่อใจคือสิ่งเดียวที่เราต้องยึดมั่น ภายใต้ความมืดมิด
และนั่นคือความมืดมิดในตัวเรา
(เอ็มเวลิ เอ็มซิส)
แอฟริกาใต้น่าจะขึ้นชื่อมากที่สุด ในเรื่องการต่อสู้ดิ้นรนเพื่ออิสรภาพ
และดนตรี
สายเลือดทางดนตรีได้สะกดจินตนาการ
และความสนใจของผู้คนทั่วทั้งโลก
นี่คือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น
ในปี 1999
ในแอฟริกาใต้มีหนุ่มคนนี้ จอห์นนี เคลกก์ หรืออีกชื่อนึง เล ซูลู บลองค์
ซึ่งเหมือนดนตรีข้ามสายพันธุ์ ในฐานะป๊อปสตาร์ของซูลู
และผมเคยเจอเขาครั้งนึงในที่ที่เราเรียกว่า "ไบรว์เลส" ในแอฟริกาใต้ ซึ่งก็คือบาร์บีคิว
และเขาเริ่มต้นเล่าให้ผมฟัง เกี่ยวกับเพลงที่ชื่อ "เอ็มบูเบ"
และที่มาที่ไปในการบันทึกเสียงในโจฮันเนสเบิร์ก ในช่วงทศวรรษ 1930 และอื่นๆ
ผมรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง เนื่องจากเพลงนี้บ่งบอกถึงแอฟริกาใต้เป็นอย่างดี
ผมว่ามันแหวกแนวและเจ๋ง มันตรึงใจผมได้อย่างไม่น่าเชื่อ
และน่าอายที่ผมไม่รู้เรื่องราวที่มาที่ไป
ผมจึงตัดสินใจเริ่มต้นค้นหามัน
นี่เป็นครั้งแรกที่ผมได้ยินชื่อโซโลมอน ลินดา
(รอบ อัลลิงแฮม อดีตนักจดหมายเหตุ - แกลโลมิวสิกพับลิชเชอส์)
จริงๆ แล้วผมได้การแนะนำให้รู้จัก และได้รับการติดต่อโดยริอัน มาลาน
ตอนนั้นเขาเหมือนพยายาม
ขุดค้นเรื่องนี้
ตอนนั้นเป็นปี 1939 เราอยู่ที่โจฮันเนสเบิร์ก
โซโลมอน ลินดา
เป็นคนงานต่างถิ่นของซูเลียน จากชนบทห่างไกล
ในช่วงกลางวัน เขาเป็นคนงานระดับล่าง
แต่ตกกลางคืน เขายังเป็นนักร้องนำ ของวงสุดเจ๋งที่ชื่อ ดิ อีเวนนิง เบิดส์
โดยพื้นฐานคนดำจะกระตือรือร้น ในการย้ายที่อยู่
ดังนั้นพวกเขาจึงต้องออกจากพื้นที่ชนบท เข้ามาในเมืองเพื่อหางานทำ
ตามที่ผมเข้าใจ โซโลมอน ลินดา เริ่มต้นทำงานที่โรงแรมคาร์ลตัน
เมืองสว่างไสวในใจกลางแอฟริกา และมีสิ่งต่างๆ เช่น
ตึกระฟ้าและไฟฟ้า
สิ่งต่างๆ ที่ไม่เคยมีในดินแดนที่เขาจากมา
ว่าไงเจ้าหนุ่ม ต้องการอะไร
เจ้านายบอกให้นำจดหมายมาให้คุณครับ
ในช่วงเวลาพัก
พวกชายหนุ่มจะมารวมกลุ่มกัน และจัดตั้งคณะประสานเสียง
เหมือนการผสมผสานที่น่าสนใจของ รากเหง้าดนตรีแอฟริกันอเมริกันผสมกับ...
ส่วนประกอบของดนตรีพื้นเมือง
เมื่อถึงวันหยุดสุดสัปดาห์ คณะประสานเสียงจะมีการแข่งขัน
โซโลมอนเป็นชายที่มี ความสามารถทางด้านดนตรีที่ค่อนข้างพิเศษ
ในแง่การเป็นนักร้องที่ยอดเยี่ยม
ดังนั้น...
จึงทำให้เขาได้เป็น...
เป็นผู้ได้รับคัดเลือกจนในที่สุดกลายมาเป็น หัวหน้าคณะประสานเสียงของตัวเอง
(แกลโกล)
ต่อมาพวกเขาอยู่ในสตูดิโอบันทึกเสียงของแกลโล
ซึ่งเป็นสตูดิโอบันทึกเสียงแห่งแรกของแอฟริกา
คนที่อยู่แถวหลังเริ่มต้นร้องเพลง แบบอะแคปเปลลาขึ้นมาว่า...
แล้วเสียงกลางก็ร้องว่า...
มีการบันทึกเสียงเพลงเอ็มบูเบ
สามรอบ นั่นคือสามเทก
มีเพียงเทกที่สอง และเฉพาะตอนจบ
ตรงท่อนประสานเสียงสุดท้าย จู่ๆ เขาก็ร้องแบบด้นสดขึ้นมา
โซโลมอน ลินดา ก้าวขึ้นมายืนตรงไมโครโฟน
และเขาร้องโน้ตพวกนี้ที่...
เปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์
เอ็มบูเบขายไปได้ประมาณแสนแผ่น
ในเวลานั้น หลักแสนแผ่น ถือเป็นความนิยมอย่างล้นหลาม
แบบว่าภายใน 1520 ปี
ดนตรีแนวนี้ทั้งหมดกลายเป็นที่รู้จัก ในชื่อเอ็มบูเบ
เพราะฟังแล้วเหมือนเพลงของโซโลมอน ลินดา
สไตล์เอ็มบูเบยังคงเป็นที่นิยมต่อไป
กลายเป็น "อิสิเควลโจ"
และจากนั้นเป็น "โคโทซา เอ็มฟานา"
และในที่สุดกลายเป็น "อิสกาตามิยา"
เมื่อพูดถึงใครสักคนอย่าง โจเซฟ ชาบาลาลา ซึ่งเป็นหัวหน้า
ของคณะเลดี้สมิท แบล็ก แมมบาโซ
คือว่า
ผมได้ยินชื่อเขาหลายครั้งหลายคราว
ซึ่งแสดงการเชิดชูเกียรติของโซโลมอน ลินดา ซึ่งเป็นบิดาของแนวเพลงนี้
ด้วยน้ำเสียงของเขาที่งดงามประหนึ่งเสียงนกร้อง
(โจเซฟ ชาบาลาลา เลดี้สมิท แบล็ค แมมบาโซ)
มันเหมือนกับ..
คุณคือราชา
เมื่อพูดถึงโซโลมอน ลินดา
คุณพูดถึงวีรบุรุษคนนึงของพวกเรา
เราก็เหมือน...
ลูกชายของเขา
(มิเรียม ชาบาลาลา "เอ็มบูเบ" (1962))
ความพิเศษเกี่ยวกับเพลงนี้ คือมันกลายมาเป็นทำนองเพลงที่โด่งดังที่สุด
ที่เคยปรากฏออกมาจากแอฟริกา
และน่าจะทำเงินได้มหาศาลที่สุดอีกด้วย
ต่อมาในปี 1999 นิตยสารโรลลิงสโตน ขอให้ผมนำเสนอเรื่องราวกับเขา
ผมเขียนเค้าโครงนำเสนอและอื่นๆ ให้พวกเขาจากในหัวของผม
เกี่ยวกับเรื่องราวหลายวัฒนธรรม ที่ไม่เหมือนใครของเพลงนี้
(เดอะสปริงฟีลส์ "วิโมเวห์" (1962))
(คาร์ล เดนเวอร์ "วิโมเวห์" (1964))
ผมจึงเริ่มค้นคว้าหาข้อมูลเรื่องนี้ สำหรับโรลลิงสโตน
เพลงนี้น่าจะเป็นที่รู้จักดีที่สุด ณ เวลานั้น
เพราะมันอยู่ในภาพยนตร์ยอดฮิตของดิสนีย์ เดอะไลอ้อนคิง
จากนั้นก็อยู่ในละครเพลงบรอดเวย์ชื่อเดียวกัน
(เดอะไลอ้อนคิงมิวสิคัล "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" (1996))
พอผมมาถึงตอนจบของเรื่อง มันเหมือนเป็นเรื่องราวที่แสนวิเศษ
ผมพูดว่า "แน่นอนเราต้อง แสดงให้เห็นว่าเงินไปไหน"
ซึ่งเป็นเหมือนคำพูดสุดท้ายที่รู้จักกันดี
ส่วนของดนตรีนั้นค้นหาได้ง่ายกว่า และจากนั้นผมใช้เวลาหลายเดือนพยายาม...
ที่จะค้นหาว่าเงินไปที่ใด
ผมติดตามหาลูกสาวของโซโลมอน ลินดา
ผมไปหาพวกเธอที่บ้านในโซลา
(โซลา โซเวโต แอฟริกาใต้)
ผมเริ่มต้นด้วยความกังวลใจตามปกติ
สงสัยว่ารถของผมจะถูกขโมยหรือไม่
สงสัยว่าผมจะกลับไปแบบมีชีวิตหรือไม่
ผมจอดรถนอกบ้านพวกเธอ เคาะประตู แล้วเอลิซาเบธมาเปิดประตู
และน่าจะพูดอีกอย่างด้วย ในช่วงเวลานั้นมีลูกสาวสี่คน
(ลูกสาวของโซโลมอน ลินดา)
(เดลฟาย)
(เอลิซาเบธ)
(ฟิลดาห์)
เรามีแผ่นเสียงกับเครื่องเล่นแผ่นเสียงของพ่อ
ฉันถึงได้ยินเสียงร้องเพลงเอ็มมูเบ
แม่บอกว่า "เสียงแสบแก้วหูแบบนั้น มันเสียงของพ่อแก"
พอเสียงดังออกมาจากลำโพง
ฉันโน้มตัวเข้าไปใกล้ๆ เพราะหวังว่าจะสามารถเห็นพ่อได้ในนั้น
พอได้ยินเสียงพ่อปุ๊บ ฉันคิดว่าคงจะเห็นตัว
เราไม่รู้ด้วยซ้ำว่า
มีเงินที่ได้จากการแต่งเพลง
เราแค่ดีใจที่รู้ว่าพ่อของเรา มีเพลงอยู่ในแผ่นเสียง
เพราะเรายังเป็นเด็กกันอยู่ ณ เวลานั้น
ผมถามว่า "พวกคุณได้รับอะไร จากเพลงนี้หรือไม่"
และพวกเธอตอบว่า "เรารู้แค่ว่า...
มีใครบางคนทำอะไรบางอย่างนอกประเทศ กับเพลงของพ่อพวกเรา
แต่เราไม่รู้ชัดเจนว่าอะไร แล้วก็มีทนายคนผิวขาว
ในโจฮันเนสเบิร์กให้เงินเรานิดหน่อย เป็นครั้งคราว"
แล้วพวกเธอก็ให้ผมดูเศษกระดาษพวกนี้
ที่มีเขียนด้วยลายมือบอกว่า
"ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์' เอสแคป สิบเปอร์เซ็นต์ 600 เหรียญ"
ก่อนหน้านี้ไม่เคยมีคนผิวขาวมาหาเรา
ริอันเป็นคนแรก
เขาบอกว่าจะช่วยพวกเรา
ตรวจสอบอย่างละเอียด
ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเงินของพ่อเรา
มันไปอยู่ที่ไหน
ใครรับมันไป
เพื่อให้เราสามารถได้ส่วนที่เป็นของเรา
พอมาคิดว่าคนที่สร้างเดอะไลอ้อนคิง
ทำเงินมหาศาลจากเพลงของพ่อพวกเรา
เรารู้สึกเจ็บปวด
ที่ลูกๆ ของนักแต่งเพลงต้องหิวโหย
แต่คนอมริกันกลับอ้วนพีจากเพลงของพ่อพวกเรา
มันเจ็บปวด
ก่อนริอันบอกเรา
เราไม่เคยรู้เรื่องอะไร
ผมรู้ชัดเจนว่าใครคือพ่อของพวกเธอ
และผมรู้ถึงความสำคัญของสิ่งที่เกิดขึ้น ในสตูดิโอบันทึกเสียงแห่งนั้น
ในปี 1939 และเสียงก้องกังวานนั้น เกิดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่มากมายเพียงใด
มีสิ่งง่ายๆ ที่ผมมีโอกาสได้แก้ไขบ้าง
คนพวกนี้ไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างถูกต้อง และมันไม่ยุติธรรม
ในทางพันธุกรรม ผมอยู่ที่แอฟริกามา 380 ปี
นอกจากผมต้องการการให้อภัย
จากบาปที่บรรพบุรุษของผมก่อไว้
ผมก็อยากเป็นที่รักด้วย เข้าใจนะครับ
ดังนั้น...
ในกรณีนี้ ผมทำบางอย่าง เพื่อให้คนรักผม พวกเขา...
คนผิวดำรักผม
นั่นคือความจริงของผมใช่มั้ย
ดูเหมือนจะเป็นความจริงที่นะ
เราคิดถูกในตอนต้นของการค้นหานี้
เมื่อเราเผชิญกับการคัดค้าน จากทนายคนผิวขาวซึ่งเป็นตัวแทน
ลูกสาวของลินดา
สำหรับผมดูเหมือนว่ามีสักทาง ที่จะได้เอกสารของเขามาเพื่อดู...
ว่าเกิดอะไรขึ้นจริงๆ ในด้านเงินทองของเพลงนี้ เพื่อที่จะ...
โน้มน้าวทนายความ เพื่อแทนที่เขา
ริอันมาพบผม
และบอกผมว่าเขากำลังยุ่ง กับบทความสำหรับนิตยสารโรลลิงสโตน
และเขาเปิดเผยความจริงบางอย่าง ที่เขาอยากให้ผมได้รับรู้
และเขาเชื่อว่ามีคดีทางกฎหมายที่ต้องต่อสู้
พวกลูกสาวอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร ให้ผมติดต่อทนายของพวกเธอได้
ในโจฮันเนสเบิร์กและบอกว่า "โปรดร่วมมือกับชายคนนี้
เขาพยายามหาว่าเกิดอะไรขึ้น กับเงินค่าลิขสิทธิ์ของเรา"
และผมได้รับนิ้วนี้กลับมาอีกครั้ง
ผมว่าน้ำหมึกบนหนังสือมอบอำนาจ ที่พวกเขาให้ผมมายังแทบจะไม่แห้งเลย
ตอนที่เราขับรถไปออฟฟิศของเขา
เรามาถึงและอธิบายว่าเราไม่ต้องการ ความช่วยเหลือของเขาอีกแล้ว
เพราะเราพบคนที่สามารถช่วยเราได้
แล้วเขาพูดว่า "คุณทำกับผมแบบนี้เหรอ"
หลังจากผมทำงานกับแม่ของคุณเป็นอย่างดี
ตอนนี้คุณมาหาพร้อมกับคนพวกนี้
ทำให้ผมต้องเป็นคนเลวงั้นเหรอ"
นั่นคือตอนที่เรารู้ว่าเขามีข้อมูลที่เราไม่ได้รับ
และเขาไม่สามารถช่วยเราได้
ผมพูดกับพวกเขาทุกคน "นี่คือหนังสือมอบอำนาจของผม
การมอบอำนาจของคุณเป็นอันสิ้นสุด
ดังนั้น...
ที่จริงผมมาที่นี่เพื่อรับเอกสารจากคุณ"
และเขาบอกว่า "ผมมีน้อยมากๆ"
แล้วเขาส่งแฟ้มนี้ที่มีอยู่ไม่กี่หน้า
ฮันโรออกมาและโยนแฟ้มมนิลาลงบนตักผม
ผมเปิดมันออกมา และข้างในมีกระดาษอยู่ห้าหน้า
เพราะถูกแก้ไขอย่างชัดเจน หมายถึงว่า...
ใครบางคนได้แกะมันออก และนำข้อมูลสำคัญไป
ผมรู้สึกว่าเขาพยายามซ่อนบางอย่าง
และไม่ได้ทำในลักษณะ ที่เรียกว่าแนบเนียนด้วยซ้ำไป
ผมรับคดีนี้เพราะว่า เอ...
แรกเริ่มผมอยากสร้างชื่อ
บี
ผมรู้สึกว่าครอบครัวนี้ถูกหลอกลวงโดยสิ้นเชิง
และคนที่หลอกลวงก็คิดว่า สามารถลอยนวลไปได้
และพวกเขาทำมันมานาน
ผมอยากแสดง...
ให้โลกภายนอกเห็น ถ้าคุณมาที่นี่...
และทำข้อตกลงกับแอฟริกาใต้ และคนแอฟริกาใต้
คุณต้องเคารพพวกเรา
ค่อนข้างชัดเจนว่า คุณไม่ได้มาจากแอฟริกานะเดนนิส
ผมไม่เคยเห็นคนแอฟริกาคนไหน ตีกลองด้วยกำปั้น
โดยปกติจะแบมือตลอด
(ฮิวจ์ เทรซี่ นักมานุษยวิทยาดนตรี)
จากนั้นพวกเขาจะสอนให้คุณเคลื่อนมือ เข้าและออกจากกลองแบบนี้
แต่แน่นอนว่าต้องสม่ำเสมอ
ตอนที่ผมเริ่มต้นการค้นหาเรื่องนี้ กลับพบว่า
เอ็มบูเบเข้ามาในนิวยอร์กช่วงต้นทศวรรษ 1950
แนบมากับพัสดุที่เป็นแผ่นเสียง ที่ส่งมาจากโจฮันเนสเบิร์ก
โดยนักดนตรีวิทยาผู้ยิ่งใหญ่ ฮิวจ์ เทรซี่
ถึงแม้มีโอกาสเป็นไปได้ไม่มาก แต่เทรซี่หวังเป็นอย่างยิ่งว่า
คนใหม่ๆ สามารถรักดนตรีนี้ได้มากเท่าเขา
แต่กลับกลายเป็นว่า
ไม่มีใครสนใจจริงๆ เพราะนี่เป็น ดนตรีประหลาดจากวัฒนธรรมกลุ่มที่พิลึก
และพวกเขากำลังจะโยนมันทิ้ง เมื่ออลัน โลแมกซ์เดินเข้ามาในออฟฟิศ
คืนนี้เราจะบันทึกเสียงที่นี่ มีงานปาร์ตี้ เพราะงั้นเข้ามานะ
เขาดูแผ่นเสียงพวกนี้แล้วพูดว่า "ผมรู้แล้วว่าใครจะขุดค้นเรื่องนี้"
และคนนั้นคือพีท ซีเกอร์
พีท ซีเกอร์เป็นแชมป์นักร้องเพลงโฟล์ก ของชนชั้นแรงงาน
เขาคือบุคคลที่พบเจอได้ทั่วไปกับแบนโจ
และกางเกงยีนส์ของเขาแบบที่ร้องเพลงเกี่ยวกับ
ความยุติธรรม เรียกร้องความยุติธรรม ให้กับคนงาน
พีทมีความคิดแวบขึ้นมาในหัว เขาหยิบหัวเข็มมาและกดลงไป
เขาประทับใจเพลงนี้มาก ก็เลยฉีกกระดาษออกมา
และแกะเพลงทีละโน้ต
คุณไม่มีสิทธิ์นำเอาวัฒนธรรมของผู้อื่น มาใช้ประโยชน์
แต่ ณ ตอนนั้นในช่วงต้นทศวรรษ 1950
เพลงโฟล์กดั้งเดิมที่เปิดเผยสู่สาธารณชน
ไม่มีใครเป็นเจ้าของมัน
มันเหมือนม้าป่าขึ้นไปบนเครื่องบิน
มันเหมือนกับที่ไม่มีใครรู้ว่าใครเขียนเพลง "กรีนสลีฟส์" ใช่มั้ยครับ เกิดขึ้นมา 600 ปีแล้ว
แล้วคนนิวยอร์กรู้มาจากไหน ว่ามันเป็นเพลงพื้นเมือง
จากที่ผมปะติดปะต่อเข้าด้วยกัน ในปี 1952
เมื่อวิโมเวห์ติดสิบอันดับยอดนิยมสูงสุดในอเมริกา
คนที่แกลโลบอกว่า "ให้ตาย
ที่คือเพลงเอ็มบูเบที่บันทึกเสียง โดยเจ้าหนุ่มโซโลมอน
มันคือเพลงของพวกเรา ให้ตายสิ
เราต้องติดต่อคนนิวยอร์กพวกนี้ และให้พวกเขาจ่ายเงินมา"
ณ ขณะนั้น ยังไงก็ตาม เป็นช่วงตั้งไข่ของกฎหมายลิขสิทธิ์ในแอฟริกาใต้
เพลงพื้นเมืองของซูลู...
ในความคิดของคนผิวขาวพวกนี้ ผู้ที่จัดการสิ่งต่างๆ
ก็เป็นแค่ดนตรีในชนบทที่คนแอฟริกาสนใจ
และพวกเขาอาจไม่คิดด้วยซ้ำว่า "พวกนี้เป็นเพลงต้นฉบับใช่ไหม"
เพราะพวกเขาไม่เข้าใจความหมาย ของเพลงที่ร้องมาสักคำเดียว
มันคือคนแอฟริกา เป็นสิ่งพวกเขาทำ เป็นธรรมชาติของพวกเขา
พวกเขาเต้นกัมบูทนิดหน่อยแล้วร้องเพลง
พวกเขาจับจังหวะได้ยอดเยี่ยมมาก
เรื่องราวโกหกอะไรพวกนี้ น่าจะเป็นทัศนคติของเขา
เขาจึงบอกกับคนอเมริกันเหล่านี้...
"นี่เป็นเพลงพื้นเมือง"
พวกเขาไม่เข้าใจ แต่เหมือน พวกเขาเพิ่งหยิบปืนพก
และระเบิดหัวตัวเอง
เพราะทันทีที่คนนิวยอร์กได้ยินประโยคนี้
หมายถึงมันเป็นสาธารณสมบัติ เหมือนม้าป่าที่เราเป็นเจ้าของได้
เราสามารถจับมันและตีตราได้ มีการเรียบเรียงโดยพอล แคมป์เบลล์
แต่พอล แคมป์เบลล์คือใคร
คนชื่อนี้ไม่มีอยู่จริง มันเป็นนามสมมุติ
อุปโลกน์ขึ้นมาโดยค่ายเพลง เพื่อเก็บค่าลิขสิทธิ์เพลงโฟล์กซึ่ง
มีการตีตราอยู่ข้างหน้า
มันเป็นสถานการณ์แปลกใหม่อย่างสิ้นเชิง สำหรับบริษัทบันทึกเสียงแอฟริกาใต้
ที่มีเพลงซึ่งติดสิบอันดับ ของเพลงยอดนิยมในอเมริกา
อาจจะเป็นเรื่องน่าตื่นเต้นที่สุด เท่าที่เคยเกิดขึ้นกับพวกเขา
และผลกำไรเป็นกอบเป็นกำอีกด้วย
พวกเขาบอกว่า "มาทำอะไรบางอย่างกับเรื่องนี้กัน"
ผมพบว่าในเอกสารเอ็มบูเบของผม มันมีสัญญาการโอนสิทธิ์อยู่ด้วย
หรือที่เรียกกันในตอนนั้นว่าชุดลิขสิทธิ์
จากโซโลมอน ลินดา ให้กับแกลโลแอฟริกาลิมิเต็ด
ลงวันที่ในปี 1952
ซึ่งอาจเป็น...
ณ ขณะเดียวกันนั้น นั่นอาจเป็น ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับวิโมเวห์
และเพลงที่เป็นเวอร์ชันของเดอะวีเวอส์
ชัดเจนว่าใครบางคนที่แกลโล ณ ขณะนั้น...
ตระหนักว่าตัวเองไม่มี
เอกสารที่จะพิสูจน์ความเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์
เจ้านายจึงเรียกตัวลินดาเข้ามาที่ออฟฟิศ และให้เขาเซ็นเอกสารแผ่นหนึ่งว่า
เอ็มบูเบเป็นผลงานเพลงต้นฉบับ และส่งเอกสารไปที่นิวยอร์ก
ผมคาดว่ามันได้รับการหัวเราะเยาะ
เพราะพวกเขาบอกไปแล้วว่ามันเป็นม้าป่า
และมาตอนนี้พวกเขาเกิดเปลี่ยนใจ
ในขณะนั้นผมเริ่มต้นถามคำถามต่างๆ แต่เกือบทุกคนเสียชีวิตไปแล้ว
แต่สัญญาระบุว่า พวกเขาตกลงว่าไม่อาจจะตกลงกันได้
และคนอเมริกันก็เป็นเจ้าของวิโมเวห์ ในประเทศอื่นๆ ของโลก
และแกลโลก็เป็นเจ้าของ ในแอฟริกาใต้และประเทศติดกัน
อย่างโรดีเชีย โปรตุกีสอีสต์แอฟริกา และส่วนทางใต้ซึ่งเป็นตลาดยิบย่อย
ไม่มีใครในห้องนั้นรู้เลยว่า ผลที่ตามมาในระยะยาวจะเป็นเช่นไร
จากนั้นในท้ายที่สุด กระดาษแผ่นนี้ก็กลายเป็น...
หลักฐานหมายเลขหนึ่ง ในลำดับเหตุการณ์ที่ตามมาซึ่งทำให้เกิด...
เงินไม่รู้กี่ล้านต่อกี่ล้านดอลลาร์ สำหรับการซื้อลิขสิทธิ์ในอเมริกา
ถ้าคุณถามว่า "มันไม่ยุติธรรมใช่ไหม"
โซโลมอน ลินดาที่ในขณะนั้น ทำงานเป็นคนงานบรรจุสินค้าที่มีค่าแรงขั้นต่ำ
ในโรงงานปั๊มแผ่นเสียงของแกลโล
ผมว่าจุดสำคัญที่เน้นย้ำคือเรื่องนี้ไม่ผิดกฎหมาย มันไม่ใช่การหลอกลวง
เพียงแต่มัน...
ความสัมพันธ์ที่มีอำนาจระหว่าง โซโลมอน ลินดา
กับใครก็ตามที่นำแผ่นกระดาษนั้นมาวางหน้าเขา คงเป็นแบบว่า...
พอมองในมุมของเขา ผมเห็นภาพว่าเขารู้สึกว่า
เขาไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากเซ็นชื่อ
เรื่องหนึ่งที่ค้างคาใจพวกเราคือ
พ่อของเราเขียนหนังสือไม่เป็น
เขาอ่านหนังสือไม่ออก แล้วตอนที่พวกเขา เอามาให้เซ็น ได้อธิบายให้ฟังหรือไม่
ว่าพ่อกำลังจะเซ็นอะไร
อีกอย่าง ลายเซ็นของคนไร้การศึกษาไม่ได้โกหก
บางครั้งพวกเขาจะกากบาท และบางครั้งก็ปั๊มลายนิ้วมือ
แสดงเอกสารที่เชื่อว่าพ่อลงนามให้เรา
เพื่อให้เราดูว่าเป็นลายเซ็น ของคนไร้การศึกษาหรือไม่
เราไม่รู้ว่าพ่อสามารถหาเงินเลี้ยงชีพ จากดนตรีของเขาได้
เขาเพียงแค่ร้องเพลง
เขาไม่เคยรู้ว่าเขาควรได้รับส่วนแบ่งกำไร
เพราะเขาเป็นลูกจ้างของแกลโล
และผมเดาว่า
ข้อตกลงนั้นบอกไว้อย่างชัดเจน เนื่องจากตอนนั้นพวกเขาไม่รู้สึก...
ว่าพวกเขามีข้อผูกพันใดๆ กับโซโลมอน ลินดา ที่ต้องจ่ายเงินค่าลิขสิทธิ์ผู้แต่งให้เขา
หรือการแบ่งสรรใดๆ
ในส่วนของกระแสรายได้อะไรก็ตาม ที่พวกเขาสามารถ...
ได้รับมาจากคนอเมริกัน
พอล แคมป์เบลล์ ทำเงินหลายหมื่นดอลลาร์
ซึ่งเข้าไปที่เดอะวีเวอส์
และแน่นอนว่าค่ายเพลงของพวกเขาได้ไป 50%
สำหรับเรื่องเครดิต พีท ซีเกอร์ยังรู้สึก ว่าตัวเองมีความรับผิดชอบทางจริยธรรม
ที่จะขอให้ค่ายเพลงของเขา
ทำให้แน่ใจว่า คนเผ่าซูลูในแอฟริกาใต้เห็นสิทธิ์นี้
พวกเขารับรองว่าจะทำเรื่องนี้ให้เกิดขึ้น
มันไม่เคยเกิดขึ้นครับ มีความพยายามน้อยนิด
ตรงนั้นทีตรงนี้ที แต่ว่า
เมื่อพีท ซีเกอร์ตัดสินใจสละสิทธิ์ การเรียกร้องค่าลิขสิทธิ์เพลงทั้งหมด
โฟล์กเวส์ ค่ายเพลง และผู้ถือครองลิขสิทธิ์ในอเมริกา
พบว่าตัวเองอยู่ในสถานะ
ซึ่งพวกเขาสามารถทำข้อตกลง ที่เหมาะสมกับพวกเขาเท่านั้น
ทันทีที่พีทปิดประตูและออกจากห้องไป พวกเขาก็กลอกตาไปมา
และจุดซิการ์อันโตอีกอันแล้วพูดว่า
"บอกอะไรให้นะ ส่งเงินไม่กี่เซนต์ ให้คนพวกนี้ที่แอฟริกา
นั่นทำให้พวกเขาพอใจ แล้วก็บอกพีทว่าเราทำแล้ว"
ผมไม่รู้เรื่องของคุณ แต่ผมพูดว่าสวัสดีแอฟริกา
และขอให้คืนวันผันผ่านไปตลอดกาล
เมื่อความร่ำรวยที่คุณมีถูกคนอื่นขโมยไป
และผมร่ำรวยขึ้นมา และคนมากมายก็เป็นเหมือนผม
ร่ำรวยขึ้นมาด้วยดนตรีของคุณ
และผมหวังว่าคุณจะทราบ
คุณภาพไม่ดีมากแต่...
(อัปบีต)
บอกเลยว่ามีความเป็นยุค 60 มากๆ
คาร์ล เวบสเตอร์
ขอบคุณ...
- ชื่อเพลงนี้ - ครับ เดอะ ไลอ้อน สลีปส์...
"เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" โดยเดอะโทเคนส์ รับชมเลยครับ
ผมเติบโตขึ้นมาที่ไบรตันบีชในบรุกลิน และในบรุกลินตรงชายหาด
ทุกๆ สองสามบล็อกตรงชายหาด จะมีกลุ่มนักร้องต่างกันไป
เราร้องเพลงตรงชายหาด เพื่อทำให้สาวๆ หันมาสนใจ
และเราร้องเพลงสั้นๆ ที่ชื่อวิโมเวห์
ซึ่งผมได้ยินจากวิทยุแล้วมาสอนเพื่อนๆ
แต่มันหมายถึงอะไร วิโมเวห์หมายถึงอะไร
ผมก็ไม่รู้ว่าหมายถึงอะไร ผมก็เลย...
ไปที่สถานกงสุลแอฟริกาใต้ในนิวยอร์ก
และทำการค้นหาเกี่ยวกับวิโมเวห์
และผมก็พบว่าคำนี้ ไม่ใช่ "วิโมเวห์" แต่เป็น "เอ็มบูเบ"
ผมจึงนำข้อมูลนี้มาบอกโปรดิวเซอร์ของเรา ที่ฮิวโกและลุยจิในอาร์ซีเอ
และพวกเขาเรียกคนเขียนเนื้อร้อง จอร์จ ไวสส์เข้ามา
จอร์จ เดวิด ไวสส์คือชายหนุ่ม ที่ผ่านการศึกษาจากจูลิอาร์ดผู้ซึ่ง
ก่อนหน้านี้เรียบเรียงดนตรีให้แฟรงค์ ซินนาตรา และเขียนเพลงให้กับเอลวิส เพรสลีย์
เขาเป็นผู้กำกับดนตรีสำหรับงานนี้
และผมบอกความหมายของเพลงนี้ให้เขา แล้วเขาก็ได้เป็นเนื้อเพลงออกมา
"ในป่าดง พงไพรอันยิ่งใหญ่ ราชสีห์หลับไหลในคืนนี้"
("ผู้เขียนเพลง" จอร์จ เดวิด ไวสส์)
เพลงนี้มาจากส่วนไหนของโลกคะ
คือตอนที่ผมถูกขอให้เขียนเพลงนี้ สำหรับวงดนตรีเล็กๆ ที่ชื่อเดอะโทเคนส์
ผมค้นหา ไม่สิ ผมทำการค้นคว้าข้อมูล
และพบว่ามันเป็นคำที่คนแอฟริกาใช้ เมื่อพวกเขาเข้าไปในป่าดง
และเข้าไปไล่ล่าสิงโต
หรือไม่ก็กลับออกมาหลังจากพวกเขาได้ตัวสิงโต
ผมไม่รู้ว่าอันไหน
แต่มันให้ไอเดียผมเกี่ยวกับ "ในป่าดง"
แล้วผมก็เขียนเนื้อ ใส่ทำนองเพลง
แต่ประเด็นอยู่ที่ถ้อยคำ
เป็นคำที่คนอเมริกันไม่สามารถเข้าใจ
อูมบูเบ อูมบูเบ
มันเหมือนแบบว่าทำให้เป็นภาษาอังกฤษ
"เอ็มบูเบ" คือสิงโต
แต่รูปแบบการร้องเพลงนี้
มันถูกร้องแบบเพลงที่ไม่มีความหมาย
โดยการร้องว่า "เอ็มบูเบ" ซ้ำไปซ้ำมาตลอดทั้งเพลง
มุมมองของฉันคือเขากำลังยกย่องตัวเอง
ว่าเขาคือสิงโต
เพราะเนื้อเพลงซ้ำไปซ้ำมาว่า
"คุณคือสิงโต"
นั่นก็แค่วิธีที่เขา...
ยกย่องตัวเอง นึกออกมั้ย
พอเราเข้าไปในสตูดิโอ
เราคิดว่าเราจะบันทึกเสียง "วิโมเวห์"
ที่จริงผมมองเห็นมันได้ตอนนั้น แต่ฮิวโกและลุยจิ...
ยื่นสมุดบันทึกเล่มนึงให้ผม เป็นสมุดบันทึกสีเหลือง
และมีเนื้อเพลงเขียนอยู่
ผมมองดูเนื้อเพลง และตอนนั้นก็นั่งอยู่ใกล้เปียโน
ผมบอกว่า "ผมไม่สามารถใส่เนื้อเพลงนี้...
ลงไปในทำนองของ "วิโมเวห์" มันไม่เข้ากัน"
สิ่งที่ผมต้องทำ ณ จุดนั้นคือ...
สร้างทำนองที่เข้ากันกับเนื้อเพลง และนั่นคือแปดห้องช่วงที่สอง
โดยใช้เสียงหลบแน่นอน
และนั่นคือวิธีที่ผมสร้างทำนอง ขึ้นมาตรงนั้นด้วยเปียโน
และนั่นคือที่มาที่ไปของ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์"
ด้วยการปรับเปลี่ยน "วิโมเวห์" ทำให้เกิดเป็น
"เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์"
ในปี 1961 "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" ขึ้นอันดับหนึ่งในขบวนเพลงฮิตของคนอเมริกัน
จอร์จ เดวิด ไวสส์ และโปรดิวเซอร์สองคนของเขา
พวกเขาขึ้นชื่อว่าเป็นผู้แต่งเพลงนี้ ซึ่งหมายความว่า
ในแง่ของข้อตกลงสมัยนั้น พวกเขาได้รับ ส่วนแบ่ง 50% จากรายได้ของเพลง
และอีกครึ่งสำหรับการจัดจำหน่าย เป็นของโฟล์กเวส์
จากนั้นมาก็เหมือนโยนไม้ขีด ลงในสระที่เต็มไปด้วยน้ำมัน
และทุกอย่างลุกเป็นไฟ อย่างที่พูดกัน
แต่ขอย้ำอีกครั้ง ดูเหมือนว่าไม่มีสักเซนต์เดียว ที่เป็นส่วนของโซโลมอน ลินดา
ซึ่งในขณะนั้นค่อนข้างแก่และใกล้เสียชีวิต
เขาได้รับการช่วยเหลือ และเสียชีวิตภายในหนึ่งปี
ทิ้งเงินเอาไว้ 151 แรนด์ในบัญชีธนาคาร
หนึ่งร้อยห้าสิบเอ็ดแรนด์น่าจะเท่ากับ...
ขอคิดก่อนครับ
ราวๆ สิบเหรียญ ถ้าเทียบกับสมัยนี้
(โซโลมอน เอ็นเซล ชาตะ 1909 มรณะ 8-9-1962)
ผมหวังว่านี่จะไม่ฟังดูตลก แต่ผมมั่นใจมากๆ
ว่าผมคือหลอดเลือด
ซึ่งพระผู้เป็นเจ้า...
ส่งความคิด...
แรงผลักดัน ความคิดสร้างสรรค์ผ่านเข้ามา
มันส่งผ่านผม ไม่ใช่จากผม แต่ผ่านผม...
และผมขอยกเครดิตทุกอย่างที่ผมเขียน
ให้กับบางสิ่งบางอย่างและใครบางคน
และไม่ใช่ผม
ในช่วงต้นทศวรรษ 1990 มีคดีฟ้องร้อง ที่เรียกว่า "โฟล์กเวส์กับไวสส์"
ขณะนั้นกฎหมายลิขสิทธิ์ของอเมริกัน อยู่ระหว่างการแก้ไขและกล่าวไว้ชัดเจนมาก
ว่าทั้ง "วิโมเวห์" และ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์"
มีเค้าโครงมาจากเพลงของโซโลมอน ลินดา
สิ่งที่ตามมานั้นเหลวไหลโดยสิ้นเชิง เป็นเรื่องขั้นตอนทางกฎหมาย
ซึ่งมีคนอเมริกันผิวขาวสองกลุ่มที่ร่ำรวยมากๆ
ต่อสู้เพื่อแย่งกรรมสิทธิ์...
ของเพลงที่ไม่มีใครฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่งขึ้นมาเลย
ในการโต้แย้งกันนั้น ทั้งสองฝ่าย ใช้คำว่าการลอกเลียนแบบผลงานบ่อยมาก
ความจริงมันเหมือนกับแค่...
การยอมรับกว้างๆ แต่ไม่มีใครที่นั่นลุกขึ้นยืนแล้วพูดว่า
"ศาลที่เคารพ ขออนุญาตครับ ผมมาที่นี่เพื่อเป็นตัวแทนทายาท
ของโซโลมอน ลินดาและครอบครัวของเขา"
เขาคือคนที่ถูกลอกเลียนแบบผลงาน โดยคู่กรณีผิวขาวที่ร่ำรวยทั้งสองฝ่ายนี้
ลูกสาวของโซโลมอน ลินดา
ไม่เคยได้ยินเรื่องการพิจารณาคดีเหล่านี้ ก่อนเจอกับผม
ทุกอย่างเป็นเรื่องใหม่ทั้งหมดสำหรับพวกเธอ ไม่มีใครเคยบอกพวกเธอ
ทนายที่พวกเธอมีในโจฮันเนสเบิร์กก็ไม่สนใจ
หรือไม่ก็สมรู้ร่วมคิดกับคนนิวยอร์ก
และไม่เคยบอกพวกเธอว่า การพิจารณาคดีเหล่านี้กำลังดำเนินอยู่
ถ้าบอกให้พวกเธอรู้ และถ้าพวกเธออยู่ในฐานะ
ที่จะทำอะไรก็ตามกับมัน ที่จะเข้าไปเกี่ยวข้อง
ชีวิตของพวกเธอคงจะเปลี่ยนแปลง จากการรับรู้ทุกอย่าง
แต่เพราะพวกเธอเป็นแบบที่พวกเธอเป็น พวกเธออาจไม่สนใจพวกเขาโดยสิ้นเชิง
(ราชสีห์อาจจะหลับอยู่ แต่ไม่ใช่จอร์จ ไวสส์)
สิ่งที่น่าขันของเรื่อง "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์"
คือคำตัดสินหลัก
ซึ่งให้จอร์จ ไวสส์
มีอำนาจโดยสมบูรณ์ในเพลง "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์"
ทำให้เขาอยู่ในฐานะที่ดีเยี่ยม ในการได้ผลประโยชน์มหาศาล
หลังจากจุดนี้เอง...
เพลงก็ดังเป็นพลุแตก
ทีนี้ก็ดูคุ้นๆ
เคยเห็นที่ไหนมาก่อนนะ
ในเวลานั้น จากความสำเร็จอันน่าทึ่งของดิสนีย์ กับภาพยนตร์เดอะไลอ้อนคิง
และจากนั้นก็ละครเพลงเดอะไลอ้อนคิง ซึ่งสำเร็จมากกว่าด้วยซ้ำไป
ผมนั่งอยู่ตรงนั้นกลางดึก สูบบุหรี่ และพูดว่า "พระเจ้า นี่เป็นเงินมหาศาล"
ต่อมาเมื่อผมตีพิมพ์บทความเกี่ยวกับเรื่องนี้ ในนิตยสารโรลลิงสโตน
สิ่งที่ผมต้องการก็เพียงแค่ง่ายๆ เช่น
ใส่ชื่อของโซโลมอน ลินดาในเพลง
และจ่ายเงินส่วนแบ่งจากรายได้อันมหาศาล ให้ทายาทของเขาอย่างสมเหตุสมผล
ในตอนเริ่มต้น ผมกับฮันเตอร์
เราคิดตลอดว่าวิธีจัดการที่ดีที่สุด คือการต่อสู้กันซึ่งหน้า
ทนายอเมริกันทุกคนเหล่านี้บอกผมว่า เป็นไปไม่ได้ในแง่เหตุผลทางกฎหมาย
เราเป็นพวกตรงไปตรงมา
และเราไม่รู้จริงๆ ว่ากำลังทำอะไรอยู่
ผมเป็นตัวเลือกที่ไม่ดีนัก
ผมไม่มีประสบการณ์ด้านลิขสิทธิ์ หรือทรัพย์สินทางปัญญา
มีจิ๊กซอว์อีกหลายตัวที่หายไป
และตัวผู้เล่นซึ่งผมคาดว่าเข้าถึงมัน
ไม่ได้เล่นตามเกม
วิธีการเดียวในการเดินหน้าที่ผมมองเห็น คือแคมเปญโฆษณาชวนเชื่อ
ผมว่าถ้าเราสามารถฉายไฟดวงใหญ่พอ ส่องไปที่ผู้ถือครองลิขสิทธิ์ชาวอเมริกัน
พวกเขาอาจก้มหน้าก้มตาหลบ และชักนำพวกเขาให้แสดงท่าทีที่ถูกต้อง
นี่ไม่ใช่เรื่องของคนแอฟริกาใต้
เพลงถูกนำไปใช้หาประโยชน์ทั่วโลก
และในความเห็นของเรานั้น
เรากำลังหาช่องทางที่จะเรียกคืน ค่าลิขสิทธิ์เพลงที่หายไปอย่างแน่นอน
พอริอันเข้ามาและเขียนบทความ
จากนั้นโทรศัพท์ก็เริ่มดังขึ้นอย่างไม่ขาดสาย ทุกคนเริ่มด้วยคำถาม
ว่าแกลโลจะทำอะไรกับเรื่องนี้
จากนั้นมา
ผมไปพบบุคคลระดับอาวุโสที่แกลโล
และถามพวกเขาว่าสามารถจัดหาเงินทุน ให้ผมเพื่อนำเรื่องนี้...
ไปสู่ทนายความทางด้านลิขสิทธิ์ได้หรือไม่
และ...
เราได้ไปพบโอเวน ดีน
ที่จริงแล้วเขาเป็นคนเขียนหนังสือ เกี่ยวกับลิขสิทธิ์สำหรับคนแอฟริกาใต้
และนั่นคือที่มาที่ไปของกระบวนการทางกฎหมาย
ผมมองคดี "ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" เป็นการช่วยเหลือที่ให้กับสังคม
สิ่งที่ผมต้องทำคือหาวิธีการเพื่อให้ ค่าลิขสิทธิ์เพลงหรือรายได้ไหลเข้าไปที่...
ครอบครัวของโซโลมอน ลินดา
ผมตระหนักดีว่าสิ่งที่ริอัน มาลาน และฮันโร ฟริดริชกำลังทำอยู่ตอนนั้น
เส้นทาง... ที่พวกเขากำลังเดินอยู่
และผมทราบได้จากความรู้ของผมเอง ในเรื่องสัญญาซึ่ง...
พวกเขาไปไม่ถึงไหน แต่ก็พยายามอย่างเต็มที่
ตอนเริ่มต้น ผมมีความหวังไม่มากนัก เพราะรู้ว่าโซโลมอน ลินดา
ได้เซ็นสัญญาลิขสิทธิ์ และเมื่อคุณเซ็นสัญญาลิขสิทธิ์
เท่ากับคุณสละสิทธิ์ทั้งหมดที่มี ไม่ต่างกับการขายบ้านของคุณไป
ตอนนั้นไม่มี...
ไม่มีความเป็นไปได้ที่จะโต้แย้ง ในเรื่องความรัดกุมของข้อตกลงเหล่านี้
ว่าค่าลิขสิทธิ์เพลงบางส่วน ต้องไหลกลับไปยังครอบครัวลินดา
วันหนึ่งในช่วงต้นทศวรรษ 2000
ผมรับโทรศัพท์สายหนึ่ง จากเอลิซาเบธซึ่งกลัดกลุ้มใจ
เอลิซาเบธ...
พูดออกมาตรงๆ บอกว่า "คุณรู้มั้ย เรื่องนี้เหมือนตอน...
ที่โรคเอดส์คร่าชีวิตน้องสาวฉัน"
แม่ของเรามีลูกสี่คน
แอดิเลดเป็นคนสุดท้องที่เจ็บป่วย
เธอมีผลตรวจเอชไอวีเป็นบวก
เธอเจ็บป่วยเป็นเวลานานก่อนจากไป
เธอมีชีวิตอยู่โดยพวกเราสามคน เพราะว่าเรายังคงมีสามคน
พิธีศพเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับคนแอฟริกา
เพื่อส่งดวงวิญญาณของผู้ล่วงลับ ไปสู่สุคติอย่างถูกต้อง
และมีผู้คนล้มละลายหมดเนื้อหมดตัว
เพื่อที่จะจัดพิธีกรรมทั้งหมดอย่างถูกต้อง
ผมจำได้ตอนที่ไปถึงกระโจมในโซเวโต
มีภาพถ่ายที่สวยงามของแอดิเลดตอนมีชีวิต
และสมาชิกหลายคน ของครอบครัวขนาดใหญ่ก็อยู่ที่นั่น
(13 มิถุนายน 2002)
การจากไปของแอดิเลดเป็นจุดตกต่ำที่สุด ที่เราเจอในระหว่างช่วงเวลาของคดีนี้
ไม่มีจุดไหนตกต่ำไปกว่านี้
ผมรู้สึกเหมือนล้มเหลว
อย่างนั้นจริงๆ
เราผ่านไปหนึ่งปี และมีอะไรอีกมากมายอยู่ข้างหน้า
และไม่มีความคืบหน้าให้เห็นเลย
ถ้าแอดิเลดมาจากครอบครัว ที่สามารถเข้าถึงทนายความและการศึกษา
และค่าใช้จ่ายทางกฎหมาย และถ้าพวก เขาสามารถเล่นเกมทรัพย์สินทางปัญญา
ชีวิตพวกเธอน่าจะแตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง แต่ไม่ใช่...
หากคุณเป็นคนผิวดำยากจน ในโจฮันเนสเบิร์ก ดังนั้น...
ที่พิธีศพมีคนผู้หนึ่งได้ออกมากล่าวว่า...
เขาหวังว่าตอนนี้ทนายของครอบครัว จะสามารถทำบางอย่างที่เป็นประโยชน์
และตัดสินใจลงมือทำทันที
มันคือสิ่งที่กล่าวกับผม
ผมเข้าใจสิ่งนี้
แต่ผมไร้อำนาจอย่างสิ้นเชิง เพราะขณะนั้นเรามีน้อยมาก
ผมอยู่ในจุดของการตัดสินใจ ว่าไม่มีอะไรที่เราทำได้เลยบ้างหรือ
แล้วจู่ๆ ผมก็มีช่วงเวลาแบบว่า "อย่างนี้นี่เอง"
และผมนึกถึงบทบัญญัติที่คลุมเครืออย่างมาก ในกฎหมายลิขสิทธิ์ของเรา
ซึ่งมีต้นกำเนิด จากกฎหมายลิขสิทธิ์ของอังกฤษปี 1911
ย้อนกลับไปในยุคของชาลส์ ดิกเคนส์
(กฎหมายลิขสิทธิ์ปี 1911)
กฎหมายลิขสิทธิ์ของอังกฤษสมัยนั้นให้การรับรอง เป็นเวลาแค่ชั่วชีวิตบวกกับ 25 ปี
ณ ขณะนั้น ชาลส์ ดิกเคนส์ เพิ่งเสียชีวิตไปไม่นาน
และทิ้งครอบครัวให้เผชิญกับ สถานการณ์ทางการเงินที่ย่ำแย่อย่างหนัก
และนี่คือสาเหตุของข้อถกเถียง ในสหราชอาณาจักร
มีการอภิปรายในรัฐสภาสหราชอาณาจักร
พวกเขาบอกว่า "เอาล่ะ เราจะเพิ่มอีก 25 ปี ให้กับอายุลิขสิทธิ์ของเรา
แต่เราจะให้ 25 ปีที่เพิ่มเข้ามา
กับทายาทของผู้ประพันธ์"
นั่นทำให้ครอบครัวอยู่ในฐานะ ที่มีอำนาจมากทีเดียวเพราะ...
พวกเธอสามารถโต้แย้งว่า "วิโมเวห์" แผลงมาจาก "เอ็มบูเบ"
"ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" มีที่มาจาก "วิโมเวห์"
การใช้งานใดๆ ของ "ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" เป็นการละเมิดลิขสิทธิ์
ของ "เอ็มบูเบ" หากไม่ได้รับความยินยอม
และแน่นอน ไม่มีการให้ความยินยอม โดยครอบครัวลินดา
เพราะพวกเธอไม่ทราบว่าตนเองมีสิทธิ์เหล่านี้
ผมสามารถกลับไปที่แกลโลแล้วบอกพวกเขาว่า "เอาล่ะ แม้ว่าตอนเริ่มต้น
ผมจะเห็นภาพความสิ้นหวัง
แต่ความจริงมีบางอย่างที่คุณสามารถทำได้"
และผมได้ให้ความเห็นเป็นลายลักษณ์อักษร
ผมว่ามีความเห็น 2025 หน้า
และเมื่อผมมาถึงตอนจบ
ผมมีความรู้สึก...
ความรู้สึกเกิดขึ้นเหมือนว่า ผมได้อ่านบางอย่างที่ทำให้หัวใจหยุดเต้น
ผมบอกกับตัวเอง "ให้ตาย
สิ่งนี้วิเศษมากๆ"
เราได้ยินข่าวลือว่ามีความเห็น
และเรารู้ว่าความเห็นดังกล่าวอาจมีกุญแจ...
ที่จะปลดพันธนาการ...
คดีนี้
(แกลโลเรคอดส์ ตุลาคม 2002)
ผมติดต่อหาฮันโร
และบอกว่า "ฮันโร แกลโล เก็บความเห็นจากโอเวน ดีนเอาไว้อยู่
สิ่งที่เราในฐานะแกลโลเตรียมพร้อมจะทำ
คือการ...
ให้เงินทุนและสนับสนุนโอเวน ดีน
ให้กลายมาเกี่ยวข้องกับคดีนี้โดยตรง
ผมว่าถึงเวลาแล้วตอนนี้ ในปี 2002
ที่จะต้องจริงจังมากๆ กับเรื่องนี้
บางทีควรจะพูดว่า เราควรทำเรื่องนี้ไปแล้วก่อนหน้านี้
แต่ริอันกับฮันโรได้ทำงานจำนวนมากมายไปแล้ว
และนี่เป็นครั้งแรก เราจะนำเอาข้อมูลของพวกเขาทั้งหมด
และข้อมูลของเราทั้งหมด แล้วเรานำมารวมเข้าด้วยกัน
เพื่อทำให้แน่ใจว่า "เอ็มบูเบ"
กลายเป็นเงินเลี้ยงชีพสำหรับครอบครัว ไปอีกยาวนานในอนาคต
ไม่จบแค่นี้ แต่เราสัญญากับพวกคุณ
ผู้ชายคนนี้ โอเวน ดีน ซึ่งได้รับการแนะนำโดยพอลเป็นเหมือน...
นี่คือ...
ถ้าใครก็ตามสามารถช่วยเราได้ในจุดนี้ คนที่รู้และเข้าใจเรื่องนี้
ตอนนี้มีเขามาอยู่ข้างเรา เราสามารถทำสำเร็จได้
เขาเป็นคนที่ยุติธรรม
ขอให้มีความหวัง หวังและอธิษฐาน
หากคุณจะต้องต่อสู้ กับคนระดับทนายความพวกนี้ในนิวยอร์ก
คือว่าคุณจะต้องไปที่นั่น พร้อมอาวุธสังหารของตัวเอง
และคนที่มีความไว้วางใจในตัวคุณอย่างแท้จริง
เรานั่งอยู่กับโอเวน เราเจอเขา...
และเขาเริ่มอธิบายให้เราฟังอย่างชัดเจน เกี่ยวกับกลไกของความเห็นนั้น
ความเป็นอัจฉริยะของโอเวน ดีน คือการที่เขานำข้อกำหนดดิกเคนส์
และนำมาประยุกต์ใช้กับสถานการณ์ของลินดา
ในปี 1987 สิทธิ์ควรจะกลับคืนสู่ ทายาทลำดับถัดไปของเขา
เหมือนกับดิกเคนส์ เพื่อที่พวกเธอจะได้มีโอกาส
ได้รับมันต่อไป โอกาสที่จะนำสิทธิ์ของพวกเธอไปที่อื่น
และได้รับข้อตกลงที่ดีกว่าที่พวกเธอได้อยู่
ผมไม่เคยคิดแม้แต่นิดเดียวเลย
ว่าอาวุธโบราณอันยอดเยี่ยมดังกล่าวนั้นมีอยู่
ด้วยข้อเท็จจริงอย่างอื่นที่เกิดขึ้นขณะนั้น แกลโลตัดสินใจ...
ว่าพวกเขาจะพยายามต่อสู้คดีนี้อย่างเต็มที่
และพวกเขาต้องการให้เกิดการยอมรับ ในระดับสากลว่ากองมรดกของโซโลมอน ลินดา
เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ "เอ็มบูเบ"
และการใช้งานใดๆ ของ "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" หรือ "วิโมเวห์"
ต้องได้รับความยินยอมจากครอบครัว
ผมไม่รู้ชัดเจนว่าโอเวนคิดอะไร
ใช่ คุณ...
มีทฤษฎีทางกฎหมายที่ดี
แต่ในทางปฏิบัติแล้ว คุณจะสามารถทำมันสำเร็จได้หรือไม่
เขาบอกว่า "ฟังนะ การเตรียมความพร้อมจะ...
มีรายละเอียดมากมาย มันจะใช้เวลาพอสมควร
แต่ผมอยากฟ้องร้องดิสนีย์"
นั่นคือการท้าทายใช่ไหม
ซิมแบด ซิมแบด
ข้าไม่นึกเลยว่าจะได้ท้าทายเจ้า
ดิสนีย์ใช้ดนตรีของโซโลมอน ลินดา ในละครเพลงเดอะไลอ้อนคิง
โดยโอเวนโต้แย้งว่า เป็นการอนุญาตตามกฎหมายที่ไม่ถูกต้อง
เป็นที่ชัดเจนว่าหนึ่งใน ผู้ใช้ประโยชน์จากเพลงรายใหญ่ที่สุด
ความจริงแล้วคือดิสนีย์ และจากที่ดิสนีย์ ทำเงินได้มากมายมหาศาล
จากผลงานละครเพลงที่สำคัญ
และสุดยอดละครเพลงใหม่ของปี 1998 คือ...
"เดอะไลอ้อนคิง"
เรามีโอกาสชนะน้อยมาก
ตั้งแต่เริ่มต้น
และเราเข้าใจว่าเราต่อสู้อยู่กับ
บริษัทยักษ์ใหญ่มากๆ
การฟ้องร้องดิสนีย์ในสหรัฐ ไม่ใช่สิ่งที่น่ารื่นรมย์เลย
หมายถึงงบประมาณแผ่นดินของเรา...
งบประมาณแผ่นดินของแอฟริกาใต้
เปรียบเทียบกับของพวกเขาไม่ได้เลย
เราค่อนข้างมั่นใจคดีของเรา
แต่เงินไม่ใช่เป้าหมายจริงๆ
ผมหมายถึงเป้าหมายคือเพื่อ...
แสดงให้เห็นสิทธิ์และทำให้เกิด แรงกระเพื่อมครั้งใหญ่
และเพราะเราต้องการ ให้โลกภายนอกหันมาสนใจ
ยิ่งเป้าหมายมีชื่อเสียงก็ยิ่งดี
สิ่งที่โอเวน ดีนกำลังทำนั้น
คือการเอื้อมออกไปและจับมือดิสนีย์ ที่มีกำลังอำนาจขององค์กรทั้งหมด
บีบอย่างหนักหน่วงเพื่อให้ทำในสิ่งที่ถูกต้อง
สร้างความกดดันเพื่อให้มีผลกับผู้ถือครองลิขสิทธิ์
"ให้ตายเถอะ ปล่อยเราออกไปจากที่นี่ เราทนไม่ไหว เราไม่ได้ทำอะไร
พวกเขาจะแสดงให้เห็นว่าเราเหยียดเชื้อชาติ"
และไม่มีการเตือนล่วงหน้าใดๆ
พอล เจนคินส์ ก็โยนระเบิดและพูดว่า
เขาขอโทษมากๆ แต่แกลโลตัดสินใจ ไม่เดินหน้าคดีต่อไป
และพวกเขา...
ขอถอนตัวจากแผนการทั้งหมด
มันเหมือนเราแต่งตัวเสร็จและพร้อมจะไป แต่จู่ๆ มีคนบอกว่า
เราจะไม่ไปไหน
ผมทราบว่าในแง่ของขอบเขต
ซึ่งดิสนีย์เตรียมการรับมือ เพื่อต่อสู้คดีในศาล
ผมเป็นกังวลอย่างชัดเจน เกี่ยวกับความขัดแย้งในเรื่องผลประโยชน์
และในเรื่องความสัมพันธ์ทางการค้า
ดังนั้นแล้ว ผมพูดอย่างชัดเจนว่าแกลโล ไม่สามารถฟ้องร้องเรื่องนี้ได้
มันคือ...
มันคือทางเดินที่เราไม่ต้องการย่ำลงไป
เรามองเห็นได้ว่าไม่มีทางอื่นอีกแล้ว
ถ้าดิสนีย์เพิกถอนสิทธิ์ทั้งหมด ที่แกลโลถืออยู่ ณ เวลานั้น
มันจะมีผลกระทบอย่างหนักต่อรายได้ของเรา
เราได้ทุ่มเทเวลาและความพยายาม รวมถึงอารมณ์ความรู้สึกมากมาย
ในการรวบรวมคดีนี้เข้าด้วยกัน
และกลายเป็นการจุดประกาย ด้านความชอบธรรมอย่างสมบูรณ์
ความชอบธรรมต่อสังคมในคดีของเรา
ว่าการเดินออกมาจากมันและวางมันลงเป็น...
เป็นอะไรบางอย่างที่เราทำไม่ได้
ผมไปไกลมากแล้ว เราผ่านจุดที่จะ...
พูดแบบผู้มีปัญญา คือผ่านจุดที่ไม่อาจย้อนกลับได้
พอมีแผนการที่ใหญ่แบบนี้ ดูเหมือนโอเวน ดีน
เป็นทนายความค่าตัวแพงที่สุดคนนึง ในโจฮันเนสเบิร์ก
เขาไม่ได้ทำงานให้เปล่าๆ
และคดีทั้งหมดอาจไปไม่ถึงไหนเลย ถ้าไม่มีเหตุการณ์
ที่ฮันโรเพื่อนของผมได้เจอกับรัฐมนตรี กระทรวงวัฒนธรรมที่สนามบินห่างไกลแห่งหนึ่ง
ตอนนั้นผมจะบินกลับมายังโจฮันเนสเบิร์ก
วันเสาร์เช้า
และผมกำลังยืนอยู่ที่ห้องรับรองขาออก
และมีชายคนนึงเดินเข้ามา
ผมมองดูเขา และมองดูอีกครั้ง
ผมเคยเห็นเขาทางทีวี
ผมจึงเดินเข้าไป เขายืนอยู่เพียงลำพัง
ผมพูดว่า...
"ดร.จอร์แดนครับ
ผมชื่อฮันโร ฟริดริช
ผมเป็นทนายความจากโจฮันเนสเบิร์ก เป็นตัวแทนครอบครัวของโซโลมอน ลินดา"
"ครับ" เขาตอบ
"ผมอ่านเรื่องนี้แล้ว"
มันเป็นเรื่องหนึ่งที่คุณเข้าถึงผู้คน
และผู้คนจำคุณได้ ใช่มั้ย
(อดีตรัฐมนตรี กระทรวงศิลปะวัฒนธรรมแอฟริกาใต้)
อ้อ นี่นามบัตรผม นี่นามบัตรคุณ
อะไรแบบนั้น
ผมพูดกับเขา "ดร.จอร์แดนครับ
คุณไม่รู้ว่าผมเป็นใคร
แต่เรื่องนี้เกี่ยวกับ
มรดกตกทอด
มรดกตกทอดของชาติ
เพลง "เอ็มบูเบ" ต้องกลับมา
และผมไม่สามารถต่อสู้กับคนอเมริกันได้ ถ้าผมไม่มีเงิน
แล้วเขาก็มองผม
พูดว่า "คุณต้องการเงินเท่าไหร่" ผมตอบ "มากมาย"
คนและบริษัทต่างๆ ที่นั่นทำเงินหลายล้าน
หาประโยชน์จากงานศิลป์
ทักษะ ความสามารถทางดนตรี
ของคนแอฟริกัน
เงินทองมากมายก่ายกอง
จึงควรกำหนดบรรทัดฐาน ที่สำคัญมากๆ ทางกฎหมาย
ความจริงที่ว่าพวกเขาเลือกตัดสินใจช่วยเรา นั่นมีค่าเท่ากับทองคำ
ตามที่พูดและในเชิงเปรียบเทียบ
(กระทรวงศิลปะวัฒนธรรม)
ทันทีที่เราได้รับเงินสนับสนุน
ขั้นต่อไปคือตอนนี้เราจะหา เขตอำนาจศาลในแอฟริกาใต้อย่างไร
ถ้าคุณต้องการฟ้องร้องใครบางคน ที่ไม่ได้อยู่ในแอฟริกาใต้นี้ คุณจะต้อง...
อายัดหรือได้สิทธิ์ยึดหน่วงเหนือทรัพย์สิน บางอย่างที่พวกเขาเป็นเจ้าของในแอฟริกาใต้
ผมนึกขึ้นมาได้ว่าดิสนีย์เป็นเจ้าของบางอย่าง
เช่นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียน 250 รายการในแอฟริกาใต้
ซึ่งเป็นทรัพย์สินตามกฎหมายแอฟริกาใต้
เราจึงตัดสินใจว่าต้องอายัด เครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของดิสนีย์
มิกกี้ เมาส์และโดนัลด์ ดั๊ก
เพื่อให้สิทธิ์เราในการฟ้องร้องพวกเขาที่นี่
ผมจำได้ตอนที่คิดว่า "นี่คือความคิดที่ฉลาดมากๆ"
คนแอฟริกาใต้ทำให้เกิดเรื่องแปลกใหม่นี้ขึ้น
ทนายความจับเครื่องหมายการค้าจดทะเบียน ของดิสนีย์ไว้เป็นตัวประกัน
ผมอยากรู้จริงๆ ว่าพวกคนที่เบอร์แบงก์
ซึ่งบริหารดิสนีย์จะเป็นอย่างไร เมื่อตื่นมาตอนเช้า
แล้วพบว่าที่ดินแดนไกลสุดของโลกแห่งนี้
มีคนที่พวกเขาไม่เคยรู้จักเลยถือดี...
มาจับมิกกี้ เมาส์เป็นตัวประกัน
ลอนดอนไทมส์สนใจเรื่องนี้เป็นพิเศษ
นิวยอร์กไทมส์ ลอสแอนเจลิสไทมส์ พวกเขาต่างเลือกเขียนเรื่องนี้
ดิสนีย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่เลวร้ายสู้กับ ครอบครัวคนแอฟริกันอันยากจน
กลายเป็นประเด็นเด่นสำหรับสื่อ และผมคิดว่าสร้างแรงกดดันมากมายต่อดิสนีย์
ที่จริงแล้วภายใน...
ผมจะบอกว่าสี่ห้าวันนี่แหละ
โอเวนได้รับการติดต่อ
กระตุ้นอารมณ์ได้มาก เราจี้ถูกจุดแน่ๆ
ข้อโต้แย้งของเราคือ "มีการละเมิดลิขสิทธิ์ เกิดขึ้นและทำให้เกิดความเสียหาย
โดยข้อแรก เราฟ้องร้องคุณเพื่อให้มีคำสั่งห้ามคุณ
ไม่ให้ดำเนินธุรกิจเพื่อหาผลกำไรต่อไป
จาก "เดอะ ไลอ้อน สลีปส์ ทูไนต์" ในแอฟริกาใต้โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเรา
และข้อสอง เราต้องการค่าเสียหายจากการ ใช้งานโดยไม่ได้รับความยินยอมที่เกิดขึ้นแล้ว"
เราจึงส่งมอบเอกสารเหล่านี้ให้ดิสนีย์
และพวกเขาโต้ตอบเร็วมาก
และพวกเขา...
ใช้กำลังอำนาจเพื่อบีบบังคับเรา และทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับเรา
ตอนนี้พวกเขามาอยู่ต่อหน้าศาล ของคนแอฟริกาใต้
(ศาลสูงแอฟริกาใต้)
สิ่งที่ดิสนีย์ตัดสินใจทำ คือพวกเขานำคำขอเร่งด่วน
เพื่อขอให้ศาลระงับการอายัดเครื่องหมายการค้า
เราถูกดึงให้ช้าลงต่อหน้าศาล แบบที่ไม่คาดคิดมาก่อน
เพื่อให้ต้องตอบคำถามในคดีนั้น
ผมตื่นกลัวเป็นพิเศษเพราะ...
คุณก็รู้ว่าเรากำลังเสี่ยงอยู่
ถ้าเราพลาดตอนนี้ ทุกอย่างก็จบ
ผมคิดไว้นานก่อนการไต่สวนมาถึง
ว่าจะออกไปไกลๆ สักสองสามวันในช่วงวันหยุด ไปยังเขตอนุรักษ์สัตว์ป่า
ผมออกไปกับภรรยา และเรากำลังดูสัตว์อย่างมีความสุข
พอผมได้รับข้อความทางมือถือบอกว่า
มีการประกาศคำตัดสินอย่างเป็นทางการ
และเห็นชอบกับเรา แน่นอนว่าผมดีใจอย่างมาก
ศาลตัดสินเห็นด้วยกับเรา และการไต่สวนต้องดำเนินต่อไป
ณ จุดนั้น ดิสนีย์ตระหนักว่า นี่ไม่ใช่ข้อเรียกร้องเล่นๆ
และต้องคุยกันเป็นเรื่องเป็นราว
และในที่สุดก็ทำให้เกิดการพูดคุยประนีประนอม
ผมประหลาดใจมาก
ที่จู่ๆ ทนายความของดิสนีย์มาพร้อมข้อเสนอ การประนีประนอมที่เป็นเงินชดเชยก้อนโต
เป็นเงินที่จ่ายสำหรับค่าลิขสิทธิ์เพลง ในอนาคตทั่วโลก
และดิสนีย์สร้างเงื่อนไขประนีประนอม ที่รัดกุมมากๆ
ว่าจำนวนเงินที่จ่ายไป จะต้องไม่มีการเปิดเผยต่อสาธารณชน
สำหรับผมเอง มันเป็นความรู้สึกปะปนกันของ
ความเครียด...
สูงมาก กระบวนการฟ้องร้องที่ตึงเครียด
ซึ่งเป็นความสำเร็จที่เหนือกว่าความฝันของผม
ผมมีความสุขมากๆ
เหตุการณ์ที่สำคัญในอาชีพของผม
(รอยแผลในประวัติศาสตร์ของดิสนีย์)
ผมเขียนข้อมูลเผยแพร่สำหรับสื่อ เพื่อประกาศชัยชนะอันยิ่งใหญ่ของโอเวน
มันเหมือน "ชัยชนะแห่งประวัติศาสตร์ ของทนายความชาวแอฟริกาใต้
ความยุติธรรมท้ายที่สุดของโซโลมอน ลินดา"
มนุษย์เราชอบตอนจบแบบมีความสุข เหมือนกับภาพยนตร์ของดิสนีย์
มันเหมือนความเจ็บปวดและเศร้าโศก ถูกขจัดออกไปและได้รับชัยชนะที่ยุติธรรม
และผู้คนที่หล่อสวยออกมาเต้นรำจับมือกัน ช่วงพระอาทิตย์ตก
มันเป็นตอนจบของเทพนิยาย
มันเป็นเช่นนั้น
ผมยังคิดย้อนถึงเรื่องนี้ว่าเป็นปาฏิหาริย์
มันเหมือนการยิงปืนในความมืด
การที่ได้ทำคดีนี้และชนะคดีนี้
ซึ่งผมรู้สึกมากๆ ว่ามันสร้าง ความแตกต่างอย่างแท้จริงกับผู้คน
แทนที่จะเป็นบริษัทที่แค่ดูตัวเลข บนงบการเงินของพวกเขา
มันจึงเป็นคดีที่พิเศษสำหรับผม
ผลตอบรับจากสาธารณชนที่ได้...
ก็เห็นด้วยกับเราล้นหลาม
และเราสามารถผลักดัน สิทธิ์ตามกฎหมายของคนในพื้นที่
ออกสู่สายตาสาธารณชน
มันเป็นเรื่องระดับสากลอย่างแท้จริง
(มันคือคดีความ คดีความอันยิ่งใหญ่)
มีการยอมรับอย่างชัดเจน
โดยนักแต่งเพลงในสหรัฐอเมริกา
พวกเขาหาประโยชน์จากเพลงมายาวนาน
ซึ่งเครดิตในการประนีประนอมขั้นสุดท้าย
ทำให้แน่ใจว่าสาธารณชนทราบว่า นี่คือเพลงของโซโลมอน ลินดา
และในความรู้สึกของผมเอง มันหมายถึงเพลงได้กลับบ้าน
บ้านเกิดที่ฉันเติบโตมาในโซลา
เราไม่มีไฟฟ้า
และกำแพงกับพื้นไม่ได้ฉาบปูน กำแพงนั้นเป็นก้อนอิฐ
ส่วนพื้นก็เป็นดิน
ฉันรู้สึกตื่นเต้น...
ที่ความยากจนซึ่งเรามีมายาวนาน
อาจจะมาถึงจุดสิ้นสุด
และเราจะได้เริ่มต้นชีวิตใหม่
และเรายังอาจมีสถานะความเป็นคนที่ดีขึ้น มีเกียรติมีศักดิ์ศรี
ฉันไม่อยากให้ลูกของเราต้องใช้ชีวิต ในแบบที่เราเป็นอยู่
ทายาทของโซโลมอน ลินดา นักเขียนเพลงที่เสียชีวิตไป
ได้รับชัยชนะในการต่อสู้กับ ดิสนีย์เอนเทอร์ไพรส์และบุคคลต่างๆ
ที่ได้อ้างสิทธิ์ในเพลงปี 1939 ของลินดาที่ชื่อ "เอ็มบูเบ"
มีการนำเพลงมาใช้ในภาพยนตร์ยอดนิยม ของดิสนีย์เรื่อง "เดอะไลอ้อนคิง"
ตามรายงานทำนองเพลงนี้ได้สร้าง เงินค่าลิขสิทธิ์มากกว่าหนึ่งร้อยล้านแรนด์
ให้กับผู้ถือครองลิขสิทธิ์ของเพลง
ครอบครัวจะได้รับค่าชดเชย สำหรับค่าลิขสิทธิ์เพลงในอดีต
ก่อนที่การประนีประนอมจะเสร็จสมบูรณ์ทั้งหมด
โอเวนขอให้ผมช่วยเหลือเขาเป็นครั้งสุดท้าย
ความคิดนี้ได้ยินกันบ่อยๆ ว่าครอบครัวเชื่อใจผม
และผมคาดว่าเขาต้องการ ให้ผมฟังทฤษฎีของเขา
ว่าเหตุใดการประนีประนอมคดีนี้ เป็นความคิดที่ดีมาก
และจากนั้นพยายามอธิบายให้สามพี่น้องฟัง
เรื่องใหญ่ที่ต้องอธิบายคือโอเวนได้ฟ้องร้อง เรียกค่าเสียหายจำนวนหกสิบล้านแรนด์
ซึ่งคิดเป็นราวๆ สองจุดสองห้าล้านดอลลาร์ในขณะนั้น
และการประนีประนอมเป็นเงินที่น้อยกว่านั้นมาก
ส่วนหนึ่งของข้อตกลงคือ ผมต้องเซ็นสัญญาไม่เปิดเผยความลับ
ซึ่งหมายความว่า
ผมไม่สามารถพูดคุยเรื่องนี้ ในที่สาธารณะซึ่ง...
ทำให้ผมอยู่ในสถานะที่เป็นไปไม่ได้
อะไรก็ตามที่พูดไปเกินกว่าจุดนี้ จะฟังดูมีเล่ห์เหลี่ยมและไม่ตรงประเด็น
ผมทำสิ่งที่ได้รับการขอให้ทำ...
ผมทุ่มเทความคิดบางอย่างกับเรื่องนี้ และบอกพวกเธอ
"ฟังนะ...
ถ้านี่เป็นเงินของผม...
ผมจะประนีประนอม"
เงิน...
ผมไม่ได้จะหาทางทำให้พวกเธออยู่บนเฟอร์รารี่
แต่เหมือนสิบเบี้ยใกล้มือ มันคือสิ่งที่คุณมั่นใจได้
ผมมีความสุขมากๆ ที่คดีนี้มีการประนีประนอม
แต่มองย้อนกลับไป ในช่วงเวลาขณะนั้น ผมค่อนข้างไร้เดียงสา
ผมไม่รู้ถึงความยุ่งยากซับซ้อน ที่ย่างกรายเข้ามา
(ทายาทของไลอ้อนคิงกับการต่อสู้ที่เจ็บปวด)
ปัญหาผุดขึ้นมาในการประนีประนอม
และสามพี่น้องไม่พอใจอย่างมาก กับบางแง่มุมของสิ่งที่เกิดขึ้น
ทั้งหมดเริ่มต้นเมื่อมีคำถามเรื่องเงิน
มีคนบอกเราเหมือนเด็กๆ ว่าต้องทำอะไร
เรากังวลเกี่ยวกับผลกระทบที่มีต่อทั้งสามคน
ถ้าจู่ๆ เงินเป็นฟ่อนทั้งหมดนั้นทุ่มลงมาที่พวกเธอ
ดิสนีย์...
ต้องการให้เงินนั้นถูกจ่ายไปยังกองทรัพย์สิน โดยเป็นเงื่อนไขของการประนีประนอม
สิ่งที่ผมมองว่าเป็นหน้าที่ของผมคือทำให้แน่ใจว่า
มีการจัดตั้งกองทรัพย์สินอย่างถูกต้อง
และมีการจัดการโดยผู้ที่มีความสามารถเหมาะสม
ผมเข้าใจว่าเรามีนักบัญชี
คือเกลน ดีน เพราะเขามีพื้นความรู้ด้านการเงิน
เรามีนิค มอทสาทซี
และผู้จัดการทรัพย์สินอีกคน เพราะเขาเกี่ยวข้อง กับลักษณะการเคลื่อนไหวของค่าลิขสิทธิ์
แล้วก็มีผม เพราะความสัมพันธ์ของผมกับครอบครัว
ในตอนที่คดีเริ่มเป็นรูปเป็นร่าง โดยเฉพาะหลังการอายัดทรัพย์สินของดิสนีย์
คนแอฟริกาใต้เริ่มเชื่อว่ามีเงินหลายล้าน...
ดอลลาร์
ที่จะได้มาจากคดีนี้
ตั้งแต่เริ่มต้น มีความคาดหวังจากสามพี่น้อง
ว่าพวกเธอจะเป็นมหาเศรษฐีไปชั่วชีวิต
และเป็นเรื่องยากที่สุด ในการจัดการความคาดหวังเหล่านั้น
ที่จริงผมพูดเลยว่าเป็นไปไม่ได้ ในการจัดการความคาดหวังเหล่านั้น
และมีความยากลำบาก เนื่องจากอุปสรรคทางภาษาเช่นกัน
และในหมู่ผู้จัดการทรัพย์สิน มีเพียงคนเดียวที่สามารถพูดภาษาพวกเธอได้
คือนิค มอทสาทซี
แต่ ณ เวลานั้นเราต้องทำให้แน่ใจได้ว่า
เราใช้ล่ามแปลภาษา
ที่จริงแล้วคนขับรถของฮันโร ฟริดริช
เป็นคนซูลูแล้วก็มาแปลภาษาให้พวกเราด้วย
ผมต้องตรวจสอบว่าพวกเธอเห็นด้วย
กับอะไรก็ตามที่มีการพูดคุยไป แล้วถ้าพวกเธอมีคำถามใดๆ
พวกเธอต้องไม่ให้เราพูดต่อจนไปไกล พวกเธอต้องยกมือขึ้น
แล้วถามเพื่อให้เข้าใจชัดเจนถึงจะไปต่อ
ต้องใช้เวลานานพอสมควร กว่าที่เงินจะถึงมือพวกเธอ
หมายความว่ากองทรัพย์สินไม่สามารถ จ่ายเงินได้ทันทีหลังจากการประนีประนอม
พอเป็นแบบนี้...
สามสาวจึงไม่พอใจเท่าไหร่
และเวลานั้นเองที่กองทรัพย์สิน...
เริ่มมีการสั่นคลอน
ตอนที่มีการเปิดกองทรัพย์สิน เราไม่เข้าใจเลย
เรารู้สึกไม่ดีกับเรื่องทั้งหมด
ผมถูกเชิญให้เข้าไปจัดการกองทรัพย์สิน และผมเลือกปฏิเสธ
เพราะผมรู้สึกตัวเองไม่ใช่แบบนั้น
ผมไม่ใช่คนประเภทที่จะนั่งในที่ประชุม และจดบันทึกการประชุม
ผมจะทำให้พวกเธอรู้สึกไม่ดี
ดูเหมือนเรื่องนี้ได้รับการดูแลอย่างดี มีอำนาจต่างๆ ที่เหนือกว่าการที่ผมมาเกี่ยวข้อง
รัฐบาล องค์กรสิทธิ์ทางดนตรี
สำนักงานกฎหมายที่ยิ่งใหญ่ และร่ำรวยที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศ
และถึงแม้ไม่ใช่เงินมหาศาล อย่างที่ครอบครัวคาดหวัง
แต่พวกเธอก็น่าจะมีเงินเพียงพอ ที่จะทำให้มีชีวิตแตกต่างไปอย่างชัดเจน
ผมทำให้พวกเธอผิดหวัง
ใช่ เพราะผม
ผมไม่ได้เจอลูกสาวของลินดานานเท่าไหร่แล้ว
เกือบสิบปี
ผมไม่รู้ว่าพวกเธอจะต้อนรับผมยังไง
ถ้าจะมองว่าผมเป็นหนึ่งในต้นเหตุ ของเรื่องนี้ งั้นก็...
เรื่องราวนี้ดำเนินมาเป็นเวลา 77 ปีแล้ว
หวังว่าเราจะคลี่คลายเรื่องนี้ได้ก่อนตายไป
(สิบปีหลังจากประกาศการประนีประนอม)
ผมมาที่โซเวโตตลอดทั้งชีวิต
ผมเคยมาที่นี่กับพ่อแม่เป็นครั้งคราว
จำได้ว่าเรามาส่งคนรับใช้ ในช่วงวันหยุดของพวกเขา
และมีสัมภาระมากมาย
ถนนมาเดลีนเพเซสอยู่ไหนครับ
โอเค ไม่ต้องห่วง
ไม่ใช่ที่นี่
หลังจากการจลาจลปี 1976
ในแง่ของความตึงเครียดทางการเมือง พอพวกเด็กๆ เห็นเรา
พอเห็นคนผิวขาว พวกเขาจะตะโกนว่า "เป้าหมาย"
แล้วก็เริ่มขว้างก้อนหินใส่เรา
คือนับแต่นั้นมา เหมือนการกลับมาที่นี่ ผมมาที่โซเวโตผมต้อง...
ทุกครั้งผมที่ขับรถมาที่โซเวโต ผมรู้สึกตื่นกลัวเล็กน้อย
คุณอาจมองเรื่องนี้ว่าเป็น อาการหวาดระแวงของคนขาวก็ได้
และมันเป็นแบบนั้น
และอีกเรื่องนึงคือผมควรจะจำได้ชัดเจน ว่าตอนนี้ผมอยู่ที่ไหน
เพราะผมรู้สึกคุ้นเคยกับแถวนี้มากๆ
สวัสดีครับ
มื้อเย็นของลินดา
จากนั้นเป็นเวลานอน
นานมากเลยที่ไม่ได้เจอ
ผมมาที่นี่ทำไมรู้ไหม
ไม่รู้
ฟังนะ ผมขอโทษ
ครั้งสุดท้ายที่เจอคุณ ผมเริ่มแก่และหัวหงอก
และผมพยายามที่จะเริ่มต้นชีวิตที่แตกต่างไป
ผมขอโทษจริงๆ ที่เกิดเรื่องนี้กับคุณ
ที่ชีวิตของพวกคุณยังไม่มีความสุข
ที่เรื่องนี้ยังคงดำเนินต่อไป
ไม่มีอะไรเปลี่ยนไปมาก อะไรๆ ก็เหมือนครั้งก่อนตอนที่คุณจากไป
ไม่มีเดินหน้าหรือถอยหลัง
มันหยุดนิ่ง
เรามีคำถามต่างๆ ในฐานะครอบครัว
และเราควรจะรู้เรื่องราวต่างๆ
และเมื่อเราตั้งคำถาม เราก็อยากรู้
เกี่ยวกับจำนวนเงินที่มีการจ่ายในครั้งแรก
จำนวนเงินที่ถูกใช้เงินไป
และสิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อจากนั้น
คุณไม่เคยได้รับรายการบัญชี ไม่เคยได้รับตั้งแต่เริ่มแรก
"นี่คือยอดเงินที่เข้ามา
- นี่คือยอดเงินที่จ่ายออกไป" - ไม่
คงจะดีมากถ้าเราได้รับรายงานการเงิน
ตั้งแต่การก่อตั้งกองทรัพย์สินในครั้งแรก
- ครับ - ที่เราไม่สามารถเข้าถึงได้
โอเค ถ้าคุณจำได้ตอนนั้น ช่วงต้นปี 2006
พวกเขาขอให้ผมคุยกับป้าๆ และแม่ของคุณ
เรื่องการประนีประนอม และอธิบายเรื่องราวตามที่ผมเข้าใจ
สิ่งที่ผมรู้มา มีการประนีประนอมด้วยการจ่ายเงิน
ตั้งแต่ปี 1999 ฮันโรได้ทำ...
คดีนี้โดยไม่ได้อะไรเลย และเขาจะได้รับส่วนแบ่ง 20%
แล้วเงินที่เหลือจะตกไปที่ทายาท
แต่แล้วจู่ๆ
บางอย่างก็เปลี่ยนแปลงไป มีค่าดำเนินการทางกฎหมายมหาศาลเกิดขึ้นมา
คือว่าผมรู้มาจากรัฐบาล
กระทรวงศิลปะวัฒนธรรม จะจ่ายค่าดำเนินการทางกฎหมาย
แล้วจู่ๆ ก็เกิดการเรียกร้องเงินมหาศาลพวกนี้
กับกองทรัพย์สินโผล่ขึ้นโดยมาจากโอเวน ดีน และทนายความอีกสองคน
ซึ่งผมไม่เคย... ผมจำชื่อไม่ได้
ผมเลยบอกว่า "คุณทำแบบนี้ไม่ได้
ผมเชื่อใจคุณ
คุณทำให้ชื่อของ... เรื่องทั้งหมดนี้พวกคนขาวมีเอี่ยว
คุณทำให้พวกเราดูเหมือนขโมย คุณทำแบบนี้กับผมไม่ได้"
คุณยังจำวันนั้นได้มั้ย
ที่หนังสือพิมพ์เขียนว่า "ความยุติธรรมท้ายที่สุดของโซโลมอน ลินดา"
แล้วก็ "ท้ายที่สุดเราได้ทำบางอย่างที่นี่สำเร็จ"
คุณไม่สามารถพูดแบบนั้น แล้วพอหมดวันก็มาบอก
"เราจะทำกับคุณเหมือนเด็กๆ" และผม ในบางส่วนเช่นกัน
ว่า "คุณไม่มีสิทธิ์ที่จะรู้ความจริง"
พวกเขาหักไปจากพวกเรา จากการประนีประนอม
พวกเขาหักเงินที่คุณพูดถึงไป
- พวกเขาทำหรือ - ใช่
เรารู้ว่าเราต้องจ่ายให้ฮันโร
เราไม่รู้ว่าต้องมีการหักเงินให้กับทุกคนที่ทำคดีนี้
เรารู้เพียงแค่ค่าทนายของฮันโร
คนที่เราเริ่มต้นมา
ตอนที่พวกเขาเอาเงินไป ไม่มีการแจ้งเราด้วยซ้ำ
"นี่คือจำนวนเงินที่เราจะเอาไป"
ฉันรู้สึกว่าคนพวกนี้หลอกใช้เรา
เรารู้สึกไร้ความสามารถ เพราะเราเห็นว่าเกิดอะไรขึ้น
แต่เราไร้อำนาจที่จะทำอะไรเลย
เราทุกคนได้รับค่าตอบแทน...
อย่างชัดเจน
แต่นี่ไม่ใช่คดี...
ที่ใครก็ตามจากฝ่ายของเราจะร่ำรวยขึ้นมา
จบแค่นั้น
ไม่ว่าคุณจะอธิบายมากแค่ไหน พอมีการจ่ายเงินออกไป
คุณก็ต้องอธิบายอีกครั้ง
และครั้งต่อไปที่มีการจ่ายเงินออกไป คุณก็ต้องอธิบายอีกครั้ง
ผมจะพูดอย่างตรงไปตรงมาและ...
เราถูกกล่าวหามาเป็นเวลานาน
ผู้จัดการทรัพย์สินถูกกล่าวหามาเป็นเวลานาน
ว่าจัดการเงินโดยมิชอบ นำเงินไปใช้จ่าย และไม่ให้เงินพวกเธอแต่...
จำนวนเงินที่ได้รับมา ยอดเงินจำนวนมากมายที่เราให้ไปหลายครั้ง
และมีอยู่ครั้งนึง เราได้รับโทรศัพท์จากหนึ่งในสามพี่น้อง
และเธอบอกว่าต้องการเงินมากขึ้น
เราบอก "แต่เราจ่ายเงินก้อนใหญ่ให้คุณไปแล้ว
คุณเอาเงินไปทำอะไรหมด"
"ฉันดื่มจนหมด" เธอตอบแบบนั้น
เงินถูกใช้จ่ายสุรุ่ยสุร่าย
ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยและ
ในบางครั้งก็ไม่รู้ว่าเงินอยู่ไหน
หนึ่งหรือสองเดือนหลังจ่ายเงินให้พวกเธอแล้ว
(21 มิถุนายน 2009)
("ถามพวกเธอคนไหนก็ได้ ว่าเอาเงินไปทำอะไร)
(แล้วจะพบว่าเงินถูกนำไปถลุงกับการดื่มกิน)
(สามพี่น้องไม่ได้สนิทสนมกันอีกแล้ว" โอเวน ดีนกล่าว)
ฉันอยากรู้โอเวนพูดว่าเราเป็นคนเมา ที่ถลุงเงินจริงหรือไม่
เขาเคยมาที่บ้านพวกเราสักคน หรือบ้านเกิดของเราในโซลารึเปล่า
เขาไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเราอยู่ที่ไหน
มันตลกมากเลยเพราะว่า...
มีแค่ฉันคนเดียวที่ดื่ม คนอื่นไม่ดื่ม
พวกเขาเอาเหล้ามาแล้วบอกว่า "มาดื่มกัน เงินของพวกคุณ สนุกให้เต็มที่"
ตอนนี้พวกเขาเปลี่ยนเรื่อง เป็นว่าพวกเราเอาแต่เมาเหล้า
พวกเขานั่นแหละเอาแต่เมา เราไม่ได้เมาเลย
เมื่อคุณมีความสัมพันธ์ที่แตกแยก
ก็จะมีการชี้นิ้วใส่กันหลังจากนั้นเป็นธรรมดา
ใครสักคนต้องถูกตำหนิสักเรื่องนึง
แน่นอนว่าผม...
ไม่ได้มีอะไรผิดพ้องหมองใจกับครอบครัวนี้
ผมทำเต็มที่กับสิ่งที่เรามี
และผมไม่ทำอะไร...
ที่ทำให้เกิดอคติกับพวกเธอ
ในระดับตัวบุคคล ผมไม่อยากเข้าไปเป็นธุระ
เพื่อให้ผ่านการตัดสิน ไม่ว่าพวกเขาจะจัดการเรื่องเงินหรือไม่
ผมชัดเจนมากๆ กับสิ่งที่อยู่ในใจตัวเอง กับทัศนคติของตัวเอง
ว่า... ตรงนี้ไม่เหมาะกับผม
แต่ใครบอกได้ว่าคนไหนเหมาะสมที่สุด ที่จะแนะนำพวกเธอ
ผมไม่เคยมีคุณสมบัติ เป็นผู้ให้คำปรึกษาด้านการเงิน
คือผมตัดสินใจลาออกและไม่ได้จำว่าวันไหน
หรือเวลาไหน
ซึ่งผมว่าเป็นสิ่งที่สมควรทำ
ครอบครัวได้ให้สมาชิกในครอบครัว มาทำหน้าที่แทนนิค
ผมไม่สามารถ...
จัดการอะไรได้มากกว่านี้
ผมจากไป ผมลาออก
หมดเวลาของเราแล้ว ผมพูดเลยว่าเรา ฮันโรกับผมหมดเวลาแล้ว
และคิดว่าพวกเธอคงจะพอใจที่มี...
คนอื่นมาดูเรื่องนี้ โดยเฉพาะเป็นคนดำ
อีกครั้งนึงที่ผมคิดว่ามันคือ ปัจจัยของความไม่ไว้วางใจกัน
และในตอนนั้น ผมยินดีมากๆ ที่ถอยออกมาและมอบ...
ความรับผิดชอบและหน้าที่ให้คนอื่น เพราะตอนนั้นผมทำมามากพอแล้ว
พอถึงเวลาที่ต้องคุยเรื่องเงิน พวกเขาทั้งหมดก็ลาออก
จำนวนเงินเท่าไหร่ล่ะ
นั่นเป็นสิ่งหนึ่งที่ค้างคาใจเรา
ในฐานะผู้รับประโยชน์ ไม่มีใครบอกเราว่า จำนวนเงินเท่าไหร่ที่เราได้รับ
ตอนนี้มีการต่อสู้กัน
พวกเขาต้องการหนีไป พร้อมส่วนแบ่งของไลอ้อน
พ่อของเราไม่เหลืออะไร...
เขาตายไปโดยไม่เหลืออะไร
เราต้องการความจริง
เราจะมีเรื่องราวที่สมบูรณ์ ก็ต่อเมื่อเรารู้ความจริง
ผมว่าสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับผมคือในคดีนี้
ผมพยายามจัดการลำดับเหตุการณ์ต่างๆ
ซึ่งครั้งนึงคุณจะเห็นคนแอฟริกาใต้ผิวขาว
ทำอะไรบางอย่างที่ควรภาคภูมิใจ ใช่ไหมครับ
และผมไม่ชอบที่จะคิดว่าความสำเร็จนั้น จะสูญสลายไปจากผม
มีช่องว่างของความไม่เข้าใจตรงกัน
ผมพูดซูลูไม่เป็น จากลูกสาวสามคน มีสองคนพูดภาษาอังกฤษไม่เก่ง
ด้วยความกลัวที่มีตลอดเกี่ยวกับคำศัพท์ทางบัญชี ซึ่งจริงๆ แล้วไม่สามารถแปลความหมายได้
ทั้งหมดนี้จึงสร้างเชื้อไฟอย่างดี
สำหรับความคลางแคลงใจ กับเรื่องที่ไม่เป็นที่พอใจมากที่สุด
ผมหวังอย่างยิ่งว่ามีคำอธิบายที่ไม่ซับซ้อน และตรงไปตรงมาสำหรับเรื่องทั้งหมดนี้
และว่า...
ผู้มีอำนาจจะสามารถ ตอบคำถามเหล่านี้ในท้ายที่สุด
ถึงตอนนี้ผมว่าทุกคนที่เราได้คุยด้วย
พูดไม่ตรงประเด็นเท่าไหร่
มีบางอย่างที่พวกเขารู้แต่พูดไม่ได้
เพราะคำสั่งไม่ให้เปิดเผยข้อมูลนี้ซึ่งมีผลบังคับ ในการประนีประนอมย้อนกลับไปในปี 2006
ผมว่าสิ่งที่ต้องทำคือเริ่มเรื่องจากโอเวน ดีน
โอเวนคือกัปตันของเรือลำนี้
เขาเป็นผู้ริเริ่มในการจัดตั้งกองทรัพย์สิน
ดังนั้นถ้ามีใครที่จะสามารถใช้ประโยชน์ จากอำนาจของเขา
และโน้มน้าวผู้เล่นคนอื่นว่าถึงเวลาแล้ว
ที่จะนำไพ่ทั้งหมดมาวางบนโต๊ะ
ผมว่าการเริ่มต้นจากโอเวนน่าจะเหมาะสม
- อรุณสวัสดิ์ ริอัน - ดร.ดีน สบายดีไหมครับ
ตามสบาย เชิญนั่งครับ
เรื่องทั้งหมดนี้พังทลายลงตรงไหน
ลูกสาวสามคนของลินดา สิ่งที่พวกเธอพูดคือ
"เราไม่เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นที่นี่
ก็ใช่ที่เราได้รับเงิน
แต่ไม่แน่ใจว่าเราได้รับทุกอย่าง ที่เรามีสิทธิ์ได้รับหรือไม่
และไม่มีใครตอบคำถามเราตรงไปตรงมา"
- พวกเธอไม่พูดอังกฤษ... - ผมขอพูดตรงๆ กับคุณ
นี่เป็นคดีพิเศษที่ซับซ้อน สมบูรณ์ และยากที่จะเข้าใจ
ผมจะบอกว่ามีแค่ทนายความไม่กี่คน ที่เข้าใจคดีนี้จริงๆ
แล้วจะคาดหวังให้คนพวกนี้เข้าใจได้ยังไง
ไม่มีทางที่พวกเธอจะเข้าใจได้
อาจเป็นไปได้ว่าพวกลูกสาวหลอกเราอยู่ พวกเธอกำลังหลอกผม
พวกเธอรู้มากกว่านั้นอีก ความเป็นไปได้อย่างอื่น...
คือว่า... ผู้จัดการทรัพย์สิน เหมือนปิดบังอะไรบางอย่าง
ผมข้องใจมาก
ผมไม่คิดว่าจะเป็นอย่างนั้น
คืออย่างนี้ครับ ถ้าไม่มีการติดตาม ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเงินอย่างเหมาะสม
และทุกคนเสียใจที่ได้ยินแบบนั้น
เพราะมันเป็นสถานการณ์ ที่ผมต้องการหลีกเลี่ยง
เท่าที่ผมรู้ พวกลูกสาวอาจจะคิดมโน ถึงปัญหาเหล่านี้ขึ้นมาส่วนหนึ่ง
ทีนี้ต้องบอกว่าผู้จัดการทรัพย์สินทำงาน โดยไม่ได้อะไรเลย
ไม่มีการจ่ายค่าจ้างพวกเขา
และที่จริงพวกลูกสาวต้องจำใส่ใจไว้ว่า
มีคนมากมายที่เอาตัวเองเข้าเสี่ยง เพื่อพวกเธอในคดีนี้
เราทุกคนทำไปเพราะคิดว่า มันเป็นมูลเหตุที่สมควรให้ดำเนินการและ...
การขอบอกขอบใจในส่วนของ พวกลูกสาวมากกว่านี้
คงจะไม่ถูกต้อง พูดตรงๆ
ผมว่าที่จริงแล้วพวกเธอหลอกใช้คุณ
ผมว่าพวกเธอพยายามเบี่ยงเบน...
การไร้ความสามารถของพวกเธอเอง ในการแก้ไขเรื่องตัวเองมาที่คุณ
และผมว่านั่นไม่แฟร์เอามากๆ
เพราะคุณช่วยเหลือพวกเธอ มาอย่างเหลือล้นในอดีต
สำหรับผมดูเหมือนสิ่งที่โปร่งใส
ความจริงคือสิ่งเดียวที่จะปลดปล่อยเรา
ถ้าทุกคนไม่เปิดไพ่ออกมา
ปัญหานี้ก็ยังคงอยู่ เราไม่...
ผมเห็นด้วยกับคุณและ...
ผมยินดีมากที่จะช่วยเหลือ ผู้ที่มีปัญหาเรื่องลิขสิทธิ์
เพราะนั่นคือสายงานของผม และผมมั่นใจ แต่อย่าขอให้ผม
ไปทำงานในส่วนอื่น
ที่ผมไม่รู้อะไรเลย คือคงจะเป็นไปไม่ได้
ถ้าสมมุติว่า
ทนายความทุกคนที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ได้รับเงินก้อนโตนะครับ
เขาจะพูดแค่ว่า...
ผมเห็นแก่ตัว
ผมเห็นประโยชน์ส่วนตัวสำคัญสูงสุด
ไม่ ผมไม่คิดว่าเขาจะพูดแบบนั้น มีทนายความที่ไหนพูดแบบนั้นกัน
ในอีกแง่หนึ่ง เขาเป็นทนายความ ด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่เก่งที่สุด
แน่นอนว่าในแอฟริกาใต้ เขาคือทนายที่เชี่ยวชาญอย่างมาก
สิ่งที่เป็นอยู่เสมอคือ "ถ้าคุณต้องการ บริการของผมก็จ่ายค่าจ้างมา โอเคไหม"
และนั่นคือความเป็นจริงที่ไม่ง่าย ซึ่งคุณต้องอยู่กับมัน
ดังนั้นสิ่งที่ผมจะตัดพ้อ นั่นคือกฎของผมเหรอ
ในมุมที่มันไม่แฟร์ แต่ในอีกแง่หนึ่ง...
ถ้าไม่ใช่เพราะโอเวน ดีน เราคงไม่มีอะไรคืบหน้า
(มีนาคม 2018)
หลายเดือนผ่านไป
ครอบครัวสามารถให้ข้อมูล บัญชีธนาคารไม่กี่บัญชีกับเรา
และผมค่อยๆ
ดูรายงานการเงินทั้งหมดที่ผมได้มาอยู่ในมือ
และทำการหักกลบลบหนี้ แล้วผมไม่พบ
การจ่ายเงินโดยมิชอบ ออกจากบัญชีสักรายการเดียว
ความรู้ของผมไม่ถึงขั้น แน่นอนว่าต้องมีรายการบางอย่างหายไป
ในฐานะคนที่ปอดโหยหาออกซิเจน ของความจริงอย่างรุนแรง
ผมบอกว่า "ผมเกรงว่าจะต้องขอโทษ ที่ทำให้ครอบครัว... ผิดหวัง"
ไม่มีหลักฐานใดๆ เกี่ยวกับการฉ้อโกง ในเรื่องที่พวกเขาถูกกล่าวหา
นี่ไม่ใช่เรื่องอาชญากรรมร้ายแรง มันเป็นการเข้าใจผิดกัน
และการไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง และอาจเป็นประวัติศาสตร์ในแอฟริกาใต้
อาจจะหลีกเลี่ยงไม่ได้ ที่ต้องจบลงแบบนี้ในที่สุด
ความจริงของเรื่องคือแอฟริกาใต้เป็นประเทศ
ที่ผู้คนหลากหลายเชื้อชาติไม่รู้จักกันดีเท่าไหร่ ไม่เชื่อใจซึ่งกันและกัน
และความขัดแย้งใดๆ เกือบทั้งหมด...
มีแนวโน้มที่จะกลายเป็น เรื่องการแบ่งแยกเชื้อชาติในทันที
คดีทั้งหมดดูเหมือนเต็มไปด้วย ความหมายสำคัญเชิงสัญลักษณ์มากมาย
สำหรับคนแอฟริกาใต้ สำหรับประเทศที่เหมือน
อยู่ในฝ่ายสูญเสียในทางประวัติศาสตร์มายาวนาน
เรายังคงกล่าวหากันและกันใน
เรื่องเหลวไหลจากความสับสน และความเข้าใจผิดซึ่งกันและกัน
ไม่มีอะไรในประเทศนี้ได้รับการแก้ไขจริงๆ
ไม่มีการลืมหรือการให้อภัย
มีความขุ่นเคืองใจที่ฝังรากลึกมาช้านาน
เรื่องราวดึกดําบรรพ์พวกนี้ อยู่กับเราจนทุกวันนี้
และเรายังแบกอยู่บนบ่า
ทุกคนในประเทศนี้พูดถึงมันอยู่ตลอด
ความจริงนั้นเรียบง่ายมากๆ
ผู้ชายคนนี้เขียนเพลง เขาเขียนเพลง
เขายืนอยู่หน้าไมโครโฟน และร้องทำนองเพลง
ที่ทำรายได้หกสิบล้านดอลลาร์
ผมคาดว่ามันไม่ใช่ผลลัพธ์...
จริงๆ ที่ผมหวังไว้ หรือที่ครอบครัวหวังไว้แต่...
มันก็ยังดีกว่าการพ่ายแพ้
(ข้อตกลงการประนีประนอม หมดอายุลงวันที่ 31 ธันวาคม 2017)
(การค้นคว้าข้อมูลของผู้ผลิตสารคดีชี้ให้เห็น)
(ว่าลูกสาวแต่ละคนได้รับเงิน น้อยกว่า 250,000 ดอลลาร์ตลอดอายุข้อตกลง)
(ลูกสาวของลินดาไม่มีการเรียกร้องเพิ่ม ไปยังกระแสเงินค่าลิขสิทธิ์)
(กับเพลงของพ่อพวกเธอไม่ว่าเวอร์ชันใดๆ หรือเพลงเอ็มบูเบเอง)
(นอกจากในประเทศในแอฟริกา ที่เล็กกว่าบางประเทศ)
(สิทธิ์ดังกล่าวยังคงถือครอง โดยค่ายเพลงอเมริกันดั้งเดิม)
คำบรรยายโดย ไพฑูรย์ ก้องกานน